نمونه سند گروی خانه | دانلود متن آماده و راهنمای کامل

سند گروی خانه، که در اصطلاح حقوقی به آن «عقد رهن» گفته می شود، قراردادی است که طی آن مالک یک ملک (راهن) آن را نزد طلبکار (مرتهن) به عنوان تضمین بازپرداخت بدهی یا وامی مشخص قرار می دهد. این سند ابزاری قانونی برای تضمین تعهدات مالی است و با مفهوم رایج رهن کامل در اجاره نامه کاملاً متفاوت است.

شناخت دقیق و تمایز میان اصطلاحات حقوقی، به ویژه در حوزه املاک و قراردادها، از اهمیت بالایی برخوردار است. واژه گروی خانه در محاوره عمومی، گاهی به اشتباه و به جای اجاره با ودیعه یا رهن کامل در قراردادهای اجاره به کار برده می شود که می تواند منشأ سوءتفاهمات و مشکلات حقوقی جدی گردد. هدف این مقاله، ارائه یک راهنمای جامع و کاربردی در خصوص مفهوم صحیح حقوقی سند گروی خانه (عقد رهن) است؛ قراردادی که به موجب آن، یک ملک به عنوان وثیقه و تضمین برای بازپرداخت یک دین یا وام نزد شخص یا نهادی دیگر قرار می گیرد. این تمایز بنیادین میان رهن برای تضمین دین و ودیعه در قرارداد اجاره، محور اصلی این بحث است و تلاش می شود تا با شفاف سازی این مفاهیم، کاربران بتوانند با آگاهی کامل در معاملات حقوقی خود عمل کنند. در ادامه، ضمن تبیین ارکان و شرایط صحت عقد رهن، به کاربردهای عملی آن، راهنمای تنظیم سند و نکات حقوقی حیاتی مربوط به آن پرداخته و در نهایت، یک نمونه متن آماده و جامع از سند رهن ملک جهت استفاده و دانلود ارائه خواهد شد.

درک مفهوم حقوقی گروی یا عقد رهن

برای ورود به مبحث سند گروی خانه و ابعاد حقوقی آن، لازم است ابتدا به تعریف دقیق این واژه در بستر قانون و تمایز آن با کاربردهای عامیانه بپردازیم. این گام، اساسی برای جلوگیری از هرگونه ابهام و تفسیر نادرست در معاملات حقوقی است.

گروی به چه معناست؟ تعریف حقوقی و قانونی (ماده 771 قانون مدنی)

در ادبیات حقوقی و مطابق با ماده 771 قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، گروی معادل عقد رهن است. رهن عقدی است که به موجب آن بدهکار (که در این عقد راهن نامیده می شود) مالی را به عنوان وثیقه و تضمین نزد طلبکار (که مرتهن نامیده می شود) قرار می دهد تا در صورت عدم پرداخت دین در موعد مقرر، مرتهن بتواند طلب خود را از محل فروش آن مال وصول کند. مال مورد رهن، عین مرهونه نام دارد و بدهی که تضمین می شود، مُرهون ٌبه. هدف اصلی از گرو گذاشتن ملک، ایجاد تضمین و اطمینان خاطر برای طلبکار است که در صورت ناتوانی بدهکار از پرداخت بدهی، او بتواند از طریق قانونی و با رعایت مقررات، طلب خود را از محل فروش مال مرهونه بازیابد.

ارکان اصلی عقد رهن شامل موارد زیر است:

• راهن: شخصی که مال خود را به رهن می گذارد (بدهکار).
• مرتهن: شخصی که مال را به رهن می پذیرد (طلبکار).
• عین مرهونه: مالی که به رهن گذاشته می شود (در اینجا، خانه یا ملک).
• دین (مُرهون ٌبه): بدهی یا وامی که بازپرداخت آن با گرو گذاشتن ملک تضمین می شود.

لازم به ذکر است که عقد رهن، عقدی تبعی است؛ یعنی وجود و اعتبار آن وابسته به وجود یک دین اصلی است. اگر دین اصلی وجود نداشته باشد، عقد رهن نیز باطل خواهد بود.

تمایز کلیدی عقد رهن از اجاره همراه با ودیعه (رهن کامل)

یکی از مهمترین ابهامات و اشتباهات رایج در معاملات املاک، خلط مفهوم عقد رهن با اجاره همراه با ودیعه یا آنچه در محاوره عامیانه به آن رهن کامل یا گروی گفته می شود، است. این دو مفهوم از نظر حقوقی کاملاً متفاوت هستند و آثار حقوقی متفاوتی نیز دارند:

رهن (گروی حقوقی)

در عقد رهن، هدف اصلی تضمین بازپرداخت یک دین یا وام است. ویژگی های کلیدی آن عبارتند از:

• عدم انتقال منافع ملک: راهن (مالک) همچنان حق استفاده و انتفاع از ملک را دارد، مگر اینکه خلاف آن شرط شده باشد. مرتهن (طلبکار) اصالتاً حق سکونت یا استفاده از ملک را ندارد.
• حفظ مالکیت توسط راهن: با گرو گذاشتن ملک، مالکیت آن از راهن سلب نمی شود و او همچنان مالک قانونی ملک باقی می ماند.
• تنها تضمین دین: ملک مرهونه فقط وثیقه ای برای پرداخت دین است و مرتهن نمی تواند بدون طی مراحل قانونی، آن را به تصرف خود درآورد یا از آن استفاده کند.
• عدم وجود اجاره بها: در عقد رهن خالص، هیچ مبلغی به عنوان اجاره بها رد و بدل نمی شود.

اجاره همراه با ودیعه (رهن کامل)

در مقابل، اجاره همراه با ودیعه یا رهن کامل که در بازار مسکن رایج است، در واقع یک عقد اجاره است که در آن، مستأجر مبلغی را به عنوان ودیعه یا قرض الحسنه (که به اشتباه رهن نامیده می شود) به موجر پرداخت می کند. ویژگی های این قرارداد شامل:

• انتقال منافع ملک به مستأجر: در این قرارداد، مستأجر برای مدت مشخصی حق انتفاع و استفاده از ملک را در ازای پرداخت اجاره بها (که ممکن است صفر باشد و ودیعه نقش آن را ایفا کند) به دست می آورد.
• ودیعه به عنوان بخشی از اجاره یا تضمین: مبلغ ودیعه، معمولاً در پایان قرارداد به مستأجر مسترد می شود و می تواند به عنوان تضمین برای پرداخت اجاره بها، خسارات احتمالی به ملک یا تسویه قبوض عمل کند.
• انتقال تصرف: مستأجر حق تصرف و بهره برداری از ملک را دارد.

تفاوت بنیادین: اصلی ترین تفاوت در هدف این دو عقد است. عقد رهن (گروی حقوقی) با هدف تضمین دین صورت می گیرد، در حالی که اجاره با ودیعه با هدف انتقال حق استفاده از ملک (منافع) انجام می شود.

آگاهی از تفاوت های بنیادین میان عقد رهن و اجاره با ودیعه برای هر فردی که قصد ورود به معاملات ملکی را دارد، حیاتی است و می تواند از بروز مشکلات حقوقی و مالی جدی در آینده پیشگیری کند.

کاربردها و شرایط سند گروی خانه

سند گروی خانه، با تعریف حقوقی عقد رهن، در موقعیت های مختلفی به عنوان یک ابزار تضمینی قدرتمند مورد استفاده قرار می گیرد. درک موارد کاربرد و همچنین شرایط لازم برای صحت این عقد، برای طرفین معامله ضروری است.

در چه مواردی از سند گروی (رهن) استفاده می شود؟

کاربردهای عقد رهن در معاملات مالی و حقوقی بسیار گسترده است و فراتر از تصورات رایج است. برخی از مهمترین موارد استفاده عبارتند از:

• وثیقه برای دریافت وام و تسهیلات بانکی: این رایج ترین کاربرد سند گروی است. بانک ها و موسسات مالی برای تضمین بازپرداخت وام های مسکن، تولیدی، شخصی و سایر تسهیلات، سند ملک متقاضی را به رهن خود درمی آورند. این امر به بانک اطمینان می دهد که در صورت نکول بدهکار، می تواند از محل وثیقه، طلب خود را وصول کند.
• تضمین بدهی های اشخاص حقیقی و حقوقی در معاملات خصوصی: در بسیاری از معاملات بین افراد یا شرکت ها، برای تضمین بازپرداخت یک بدهی یا انجام تعهدی خاص، ممکن است یکی از طرفین ملکی را به عنوان وثیقه نزد دیگری به رهن بگذارد. این امر به ویژه در مواردی که مبلغ بدهی بالاست و طرفین به دنبال تضمین محکم تری هستند، کاربرد دارد.
• وثیقه برای مراجع قضایی: در برخی موارد، مراجع قضایی (دادگاه ها و دادسراها) برای اهدافی مانند:
  • تأمین خواسته: برای تضمین اجرای حکم در آینده و جلوگیری از تضییع حقوق خواهان، ممکن است دادگاه از خوانده بخواهد ملکی را به رهن بگذارد.
  • آزادی زندانی: در برخی جرایم، متهم می تواند با گرو گذاشتن وثیقه ملکی، تا زمان تشکیل دادگاه و صدور حکم نهایی، آزاد شود.
  • تضمین قراردادها: در قراردادهای خاص که نیاز به تضمین اجرای تعهدات است، ممکن است شرط رهن ملک گذاشته شود.

چه شرایطی برای گرو گذاشتن ملک لازم است؟ (شرایط صحت عقد رهن)

عقد رهن، مانند سایر عقود، برای اینکه از نظر قانونی صحیح و معتبر باشد، باید شرایطی را احراز کند. این شرایط عمدتاً در قانون مدنی مورد اشاره قرار گرفته اند و رعایت آن ها الزامی است:

1. مالکیت قطعی و تام راهن بر ملک: راهن باید مالک بلامنازع عین مرهونه باشد و بر آن حق تصرف کامل داشته باشد. رهن گذاشتن مال غیر، جز با اذن مالک، صحیح نیست.
2. قابلیت نقل و انتقال بودن عین مرهونه: مالی که به رهن گذاشته می شود، باید از اموالی باشد که بتوان آن را خرید و فروش کرد و قابلیت نقل و انتقال داشته باشد. اموال موقوفه یا اموالی که به موجب قانون قابل خرید و فروش نیستند، نمی توانند مرهون واقع شوند.
3. وجود دین (بدهی) مشخص و مشروع: عقد رهن، عقدی تبعی است و بدون وجود یک دین اصلی و مشروع، معنی ندارد. مبلغ دین، نوع آن و نحوه بازپرداخت آن باید به طور واضح مشخص باشد.
4. اهلیت قانونی طرفین (راهن و مرتهن): طرفین عقد (راهن و مرتهن) باید دارای اهلیت قانونی برای انجام معامله باشند؛ یعنی عاقل، بالغ و رشید باشند و ممنوع المعامله نباشند.
5. لزوم قبض و اقباض (تصرف عین مرهونه توسط مرتهن – به صورت واقعی یا حکمی): در عقد رهن، قبض عین مرهونه توسط مرتهن شرط صحت عقد است. این قبض می تواند به صورت واقعی (تصرف فیزیکی) یا حکمی (مثلاً با تنظیم سند رسمی رهن در دفترخانه و ثبت آن در اداره ثبت اسناد که به منزله قبض است) باشد. به عبارت دیگر، مرتهن باید به نحوی بر مال مرهونه تسلط یابد.
6. تعیین دقیق مشخصات ملک و مبلغ دین در سند: در سند رهن، باید مشخصات دقیق ملک مرهونه (شامل پلاک ثبتی، آدرس، مساحت، حدود اربعه و…) و همچنین مبلغ دقیق دین، نحوه و زمان بازپرداخت آن به وضوح قید شود تا هیچ ابهامی باقی نماند.

راهنمای تنظیم سند گروی (رهن) ملک

تنظیم سند گروی (رهن) ملک یک فرآیند حقوقی است که می تواند به دو صورت رسمی در دفترخانه اسناد رسمی یا به صورت عادی (دستی) انجام شود. هر یک از این روش ها، دارای الزامات و ملاحظات خاص خود هستند.

مراحل تنظیم سند رسمی گروی (رهن) در دفترخانه اسناد رسمی

تنظیم سند رسمی رهن در دفترخانه اسناد رسمی، امن ترین و معتبرترین روش است. این روش، با نظارت و تأیید مراجع رسمی، اعتبار حقوقی بالاتری دارد و ریسک های ناشی از اختلافات آتی را به حداقل می رساند.

1. مدارک لازم از راهن و مرتهن:
   • مدارک هویتی: اصل شناسنامه و کارت ملی راهن و مرتهن (برای اشخاص حقیقی). برای اشخاص حقوقی، اساسنامه، آگهی تأسیس، آخرین تغییرات، و معرفی نامه نماینده با مهر و امضای مجاز.
   • سند مالکیت: اصل سند مالکیت ملک مورد رهن (شش دانگ یا مشاع).
   • پایان کار: گواهی پایان کار شهرداری (در صورت لزوم).
   • استعلامات: استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک برای اطمینان از عدم وجود توقیف، بازداشت یا رهن قبلی بر ملک. همچنین استعلام از شهرداری بابت عوارض و بدهی های احتمالی.
   • وکالت نامه: در صورت حضور وکیل، ارائه اصل وکالت نامه معتبر.
   • مدارک مربوط به دین: اسناد و مدارکی که وجود دین (مبلغ وام، قرارداد وام، چک، سفته یا هر سند مثبِت بدهی) را اثبات کند.
2. هزینه ها و تعرفه های قانونی: تنظیم سند رسمی رهن مستلزم پرداخت هزینه هایی است که شامل حق الثبت، حق التحریر (مطابق تعرفه کانون سردفتران و دفتریاران) و مالیات های مربوطه می شود. این هزینه ها معمولاً بر عهده راهن است، مگر اینکه طرفین توافق دیگری کرده باشند.
3. تشریفات اداری و قانونی در دفترخانه: پس از تکمیل مدارک و پرداخت هزینه ها، سردفتر اقدام به تنظیم پیش نویس سند رهن می نماید. طرفین پس از مطالعه دقیق و اطمینان از صحت مندرجات، ذیل سند را امضا می کنند و سند به صورت رسمی ثبت و کد رهگیری دریافت می کند. این ثبت رسمی، به منزله قبض و اقباض حکمی عین مرهونه توسط مرتهن نیز محسوب می شود.

تنظیم قرارداد گروی عادی (دستی): نکات و احتیاطات

هرچند تنظیم سند رسمی رهن ارجحیت دارد، اما در برخی موارد (به ویژه در معاملات خصوصی با مبالغ کمتر یا زمانی که عجله وجود دارد) افراد ممکن است به تنظیم قرارداد گروی عادی یا سند رهن دستی روی آورند. این روش، ریسک های بیشتری را به همراه دارد و نیازمند دقت فراوان است.

• امکان تنظیم به صورت عادی (با رعایت شرایط صحت): عقد رهن یک عقد رضایی است و به موجب قانون مدنی، نیازی به ثبت رسمی ندارد و با ایجاب و قبول طرفین محقق می شود. با این حال، برای اثبات وجود آن، تنظیم یک سند کتبی ضروری است.
• اهمیت نگارش دقیق و جامع مفاد قرارداد: در قرارداد عادی نیز باید تمام جزئیات مربوط به راهن، مرتهن، مشخصات دقیق ملک، مبلغ و شرایط دین، مدت رهن (اگر تعیین شده باشد)، و حقوق و تعهدات طرفین به وضوح قید شود. هرگونه ابهام می تواند در آینده به نزاع و تفسیرهای متفاوت منجر شود.
• ضرورت حضور و امضای شهود عاقل و بالغ: برای افزایش اعتبار و قابلیت اثبات قرارداد عادی، حضور حداقل دو شاهد عاقل و بالغ در زمان تنظیم و امضای قرارداد و امضای آن ها ذیل سند، قویاً توصیه می شود. امضای شهود، به ویژه در مراجع قضایی، می تواند به اثبات صحت قرارداد کمک شایانی کند.
• محدودیت ها و ریسک های سند عادی نسبت به سند رسمی:
  • مشکلات اثباتی: سند عادی در مقایسه با سند رسمی، قدرت اثباتی کمتری دارد و در صورت انکار یا تردید، اثبات صحت آن ممکن است دشوارتر و زمان برتر باشد.
  • عدم ثبت رسمی: سند عادی در دفاتر املاک ثبت نمی شود و به همین دلیل، در سوابق ثبتی ملک، رهن آن قید نمی گردد. این امر می تواند منجر به مشکلات در استعلامات یا معامله های بعدی ملک شود.
  • عدم امکان اجرای مستقیم: برای اجرای مفاد یک سند عادی (مثلاً فروش ملک مرهونه در صورت عدم پرداخت دین)، مرتهن باید ابتدا به دادگاه مراجعه کرده و حکم قضایی مبنی بر اثبات دین و حق رهن را دریافت کند، در حالی که اسناد رسمی لازم الاجرا هستند.
• توصیه به ثبت در سامانه ثبت اسناد و املاک (در صورت امکان): در حال حاضر، سامانه هایی برای ثبت قراردادهای عادی و دریافت کد رهگیری وجود دارد که می تواند تا حدی اعتبار آن ها را افزایش دهد، اما همچنان با سند رسمی تفاوت ماهوی دارد.

نکات حقوقی مهم و حائز اهمیت در سند گروی

برای هر دو طرف قرارداد رهن (راهن و مرتهن)، آگاهی از حقوق و تعهداتشان و همچنین آثار حقوقی ناشی از این عقد، امری ضروری است. این دانش به جلوگیری از سوءاستفاده ها و اختلافات احتمالی کمک شایانی می کند.

حقوق و تعهدات راهن (مالک ملک)

راهن، علی رغم گرو گذاشتن ملک خود، همچنان دارای حقوقی است و البته تعهداتی نیز بر عهده دارد:

• حق انتفاع (استفاده از ملک) از عین مرهونه: به موجب ماده 785 قانون مدنی، راهن می تواند از مال مرهونه استفاده کند، مگر اینکه در ضمن عقد رهن شرط شده باشد که مرتهن حق انتفاع داشته باشد. بنابراین، گرو گذاشتن خانه مانع استفاده مالک از آن نیست، مگر با توافق صریح و کتبی خلاف آن.
• حق فروش مرهونه (با رعایت حقوق مرتهن): راهن می تواند ملک مرهونه را بفروشد، اما این فروش نافذ نیست مگر اینکه مرتهن به آن اذن دهد یا حقوق او را تصفیه کند. به عبارت دیگر، با فروش ملک، حق مرتهن نسبت به آن ملک ساقط نمی شود و خریدار جدید نیز ملک را با حق رهن دریافت می کند.
• تعهد به حفظ و نگهداری ملک: راهن موظف است عین مرهونه را حفظ و نگهداری کند و از هرگونه اقدامی که موجب کاهش ارزش یا تلف شدن آن شود، خودداری نماید. در صورت تقصیر راهن و ورود خسارت به ملک، او مسئول جبران خسارت خواهد بود.
• تعهد به عدم انجام معاملات منافی با رهن: راهن نمی تواند بدون اذن مرتهن، معاملاتی نسبت به عین مرهونه انجام دهد که با حقوق مرتهن منافات داشته باشد، مانند اجاره دادن ملک به طوری که حق مرتهن از بین برود.

حقوق و تعهدات مرتهن (طلبکار)

مرتهن نیز در برابر راهن دارای حقوق و تعهداتی است که باید به آن ها پایبند باشد:

• حق تقدم در وصول طلب از عین مرهونه: مهمترین حق مرتهن، حق تقدم در وصول طلب خود از محل عین مرهونه است. این بدان معناست که در صورت عدم پرداخت دین توسط راهن و فروش ملک، مرتهن نسبت به سایر طلبکاران (به جز طلبکاران دارای حقوق ممتاز قانونی) اولویت در دریافت طلب خود از بهای فروش ملک دارد.
• عدم جواز تصرف یا استفاده از ملک بدون اجازه راهن: مرتهن حق ندارد بدون اجازه صریح راهن، عین مرهونه را تصرف کرده یا از آن استفاده کند، مگر اینکه این حق به موجب شرط صریح در عقد به او داده شده باشد (که کمتر رایج است).
• لزوم رد عین مرهونه پس از پرداخت دین: به محض پرداخت کامل دین توسط راهن، مرتهن موظف است ملک را از رهن خارج کرده و سند آن را به راهن مسترد کند.
• تعهد به حفظ سند و عدم تضییع حقوق راهن: مرتهن باید سند و سایر مدارک مربوط به ملک را حفظ کند و از هرگونه اقدامی که به حقوق راهن لطمه بزند، خودداری نماید.

آثار حقوقی عقد رهن

عقد رهن، مانند هر قرارداد دیگری، آثار حقوقی خاصی را به دنبال دارد:

• عدم انتقال مالکیت ملک با گرو گذاشتن: همانطور که ذکر شد، گرو گذاشتن ملک به معنای انتقال مالکیت آن نیست. راهن همچنان مالک است و فقط حق تصرفات منافی با رهن از او سلب می شود.
• باقی ماندن دین حتی در صورت تلف شدن عین مرهونه: اگر عین مرهونه (خانه) بدون تقصیر راهن تلف شود، دین اصلی همچنان به قوت خود باقی است و راهن باید آن را پرداخت کند. در این صورت، مرتهن صرفاً وثیقه خود را از دست داده است.
• امکان رهن مجدد همان ملک (با اطلاع مرتهن اول): راهن می تواند ملک مرهونه خود را مجدداً نزد شخص دیگری به رهن بگذارد، اما این رهن دوم با رعایت حقوق مرتهن اول صورت می گیرد و مرتهن دوم در استیفای طلب خود پس از مرتهن اول قرار می گیرد. این امر باید با اطلاع و موافقت مرتهن اول صورت پذیرد.
• چگونگی فک رهن و مراحل آن: فک رهن به معنای آزاد کردن ملک از رهن است که معمولاً پس از پرداخت کامل دین توسط راهن صورت می گیرد. مراحل فک رهن شامل تسویه حساب کامل با مرتهن و سپس مراجعه به دفترخانه اسناد رسمی (یا مرجع ثبت کننده رهن) و ثبت فک رهن در سوابق ثبتی ملک است. مرتهن موظف است پس از تسویه کامل، مقدمات فک رهن را فراهم آورد.

نمونه سند گروی خانه (متن کامل)

این نمونه سند، قالبی جامع و استاندارد برای تنظیم عقد رهن (گروی حقوقی) ملک است و شامل تمامی جزئیات لازم برای اعتبار حقوقی قرارداد است. قبل از استفاده نهایی، توصیه می شود حتماً با یک وکیل یا مشاور حقوقی مجرب مشورت نمایید.

بسمه تعالی

سند رسمی رهن و وثیقه ملک مسکونی/تجاری (نوع ملک)

بند 1: عنوان سند

این سند به عنوان «قرارداد رهن و وثیقه ملک» بین طرفین ذیل الذکر تنظیم و امضا می گردد.

بند 2: مشخصات طرفین

راهن (بدهکار و مالک ملک):

• نام و نام خانوادگی: …………………………………
• نام پدر: …………………………………
• شماره شناسنامه: …………………………………
• کد ملی: …………………………………
• تاریخ تولد: …………………………………
• آدرس محل اقامت: ………………………………………………………………………………………………………..
• تلفن تماس: …………………………………

مرتهن (طلبکار):

• نام و نام خانوادگی/نام شرکت: …………………………………
• نام پدر/شماره ثبت شرکت: …………………………………
• شماره شناسنامه/کد اقتصادی: …………………………………
• کد ملی/شناسه ملی: …………………………………
• تاریخ تولد/تاریخ تأسیس: …………………………………
• آدرس محل اقامت/دفتر مرکزی: ………………………………………………………………………………………….
• تلفن تماس: …………………………………

بند 3: موضوع عقد

موضوع این قرارداد، رهن و وثیقه قرار دادن عین مرهونه ذیل الذکر توسط راهن به مرتهن، به منظور تضمین بازپرداخت دین (مُرهون ٌبه) مشخص شده در بند 5 این قرارداد می باشد.

بند 4: مشخصات عین مرهونه (مال مورد رهن)

• نوع ملک: (مسکونی/تجاری/اداری/زمین) …………………………………
• آدرس دقیق ملک: ……………………………………………………………………………………………………………
• پلاک ثبتی اصلی: …………………………………
• پلاک ثبتی فرعی: …………………………………
• بخش ثبتی: …………………………………
• مساحت عرصه: ………………………………… متر مربع
• مساحت اعیان: ………………………………… متر مربع
• حدود اربعه: (شمالاً به …………………………………، جنوباً به …………………………………، شرقاً به …………………………………، غرباً به …………………………………)
• شماره سند مالکیت: …………………………………
• شماره دفتر املاک: …………………………………
• تاریخ ثبت سند: …………………………………
• توضیحات تکمیلی (مانند وضعیت موجود، امکانات خاص، تعداد اتاق و…) : ……………………………………

بند 5: مبلغ دین (مُرهون ٌبه)

مبلغ اصلی دین که بازپرداخت آن توسط این سند تضمین می شود، معادل ………………………………… ریال (به حروف: ………………………………………………………. ریال) می باشد. این مبلغ مربوط به ………………………………… (توضیح نوع دین، مثلاً: وام شخصی، بدهی بابت خرید کالا، تضمین حسن انجام کار و…).

نحوه و زمان بازپرداخت دین به شرح ذیل می باشد:

• مبلغ ………………………………… ریال در تاریخ …………………………………
• مبلغ ………………………………… ریال در تاریخ …………………………………
• (در صورت اقساطی بودن: تعداد ………………………………… قسط به مبلغ هر قسط ………………………………… ریال در سررسیدهای ماهانه/سالیانه از تاریخ ………………………………… لغایت …………………………………)
• نرخ سود (در صورت وجود و قانونی بودن و توافق طرفین): ………………………………… درصد سالیانه.

بند 6: مدت عقد رهن

مدت این عقد رهن از تاریخ ………………………………… لغایت تاریخ ………………………………… تعیین می گردد. (در صورت عدم تعیین مدت، عقد رهن برای مدت دین اصلی معتبر است).

بند 7: شرایط و تعهدات راهن

1. راهن متعهد می شود تا پایان مدت رهن و تسویه کامل دین، عین مرهونه را حفظ و نگهداری کرده و از هرگونه اقدامی که منجر به کاهش ارزش یا تلف آن شود، خودداری نماید.
2. راهن حق هیچگونه تصرف ناقل (مانند فروش) یا منافی با رهن (مانند اجاره طولانی مدت بدون اذن مرتهن) را نسبت به عین مرهونه، بدون کسب اجازه کتبی از مرتهن، نخواهد داشت.
3. حق انتفاع و استفاده از عین مرهونه در طول مدت رهن، به صورت کامل متعلق به راهن می باشد، مگر اینکه خلاف آن کتباً و صریحاً توافق شده باشد.
4. راهن متعهد به پرداخت کلیه عوارض، مالیات ها، قبوض و هزینه های جاری مربوط به عین مرهونه می باشد.
5. در صورت نیاز به تعمیرات اساسی که به حفظ و بقای عین مرهونه مربوط می شود، راهن متعهد به انجام آن است.

بند 8: شرایط و تعهدات مرتهن

1. مرتهن متعهد به حفظ سند و مدارک مربوط به عین مرهونه است که از راهن دریافت نموده و پس از فک رهن، آن ها را به راهن مسترد نماید.
2. مرتهن حق هیچگونه تصرف یا انتفاع از عین مرهونه را بدون اجازه کتبی راهن ندارد، مگر به حکم قانون یا توافق صریح و کتبی در این سند.
3. در صورت عدم بازپرداخت دین در موعد مقرر، مرتهن حق دارد مطابق با قوانین جاری و با طی مراحل قانونی، نسبت به وصول طلب خود از محل عین مرهونه اقدام نماید.
4. مرتهن پس از تسویه کامل دین توسط راهن، موظف است بلافاصله نسبت به فک رهن از ملک اقدام کند.

بند 9: شروط خاص و توافقات اضافی

(این بند برای درج هرگونه شرط خاص و توافقات منحصر به فرد بین طرفین است که با قانون در تعارض نباشد. مثال ها:)

• در صورت عدم پرداخت دین در موعد مقرر، مرتهن حق دارد از طریق اداره ثبت اسناد و املاک یا مراجع قضایی، نسبت به فروش عین مرهونه و وصول طلب خود اقدام نماید.
• هزینه های مربوط به تنظیم این سند و فک رهن در آینده، بر عهده ………………………………… (راهن/مرتهن/به تساوی) می باشد.
• (در صورت بیمه نمودن ملک): راهن متعهد به بیمه نمودن عین مرهونه در برابر حوادث ………………………………… (مثلاً آتش سوزی، زلزله) به نفع مرتهن به مبلغ ………………………………… ریال در طول مدت رهن می باشد.
• ………………………………………………………………………………………………………………………………………

بند 10: خیارات و اسقاط آنها

کلیه خیارات از جمله خیار غبن (فاحش و افحش) با اقرار طرفین به علم و آگاهی کامل از تمامی جوانب و شرایط معامله، به استثناء خیار تدلیس، از طرفین ساقط گردید.

بند 11: مرجع حل اختلاف

در صورت بروز هرگونه اختلاف در تفسیر یا اجرای مفاد این قرارداد، طرفین ابتدا تلاش خواهند کرد تا از طریق مذاکره و مصالحه آن را حل و فصل نمایند. در صورت عدم توفیق، مرجع صالح برای رسیدگی به اختلافات، ………………………………… (دادگاه های عمومی حقوقی/داوری توسط داور مرضی الطرفین آقای/خانم ………………………………… به آدرس …………………………………) می باشد.

بند 12: تاریخ و محل تنظیم

این قرارداد در تاریخ ………………………………… (روز/ماه/سال) در ………………………………… (شهر/دفترخانه/محل) در ………………………………… نسخه متحدالمتن تنظیم و امضاء گردید که هر نسخه دارای اعتبار واحد است.

بند 13: امضاها

راهن:                                                  مرتهن:
نام و نام خانوادگی:                                    نام و نام خانوادگی/نام شرکت:
امضاء و اثر انگشت:                                     امضاء و مهر:

شهود (حداقل دو نفر):
1. نام و نام خانوادگی: .......................................  کد ملی: .......................................  امضاء:
2. نام و نام خانوادگی: .......................................  کد ملی: .......................................  امضاء:

دانلود متن آماده نمونه سند گروی خانه (Word و PDF)

برای تسهیل در استفاده کاربران، نمونه متن کامل سند گروی (رهن) خانه در دو فرمت Word و PDF قابل دانلود است. فایل Word قابلیت ویرایش کامل را دارد تا بتوانید جزئیات مربوط به معامله خود را به دقت وارد کنید. فایل PDF نیز برای مطالعه و استفاده به عنوان یک نمونه نهایی مناسب است.

(در این بخش لینک های دانلود قرار خواهند گرفت)

• دانلود نمونه سند گروی خانه (Word)
• دانلود نمونه سند گروی خانه (PDF)

تأکید مهم: قبل از امضای هرگونه سند حقوقی، به ویژه اسنادی که دارای تعهدات مالی و وثیقه ای هستند، حتماً و اکیداً با یک وکیل یا کارشناس حقوقی مجرب مشورت نمایید. این نمونه صرفاً یک قالب پیشنهادی است و ممکن است نیاز به بومی سازی و تغییرات متناسب با شرایط خاص معامله شما داشته باشد. تکمیل دقیق و آگاهانه جزئیات، تضمین کننده صحت و اعتبار سند شما خواهد بود.

سوالات متداول

آیا خانه ای که در رهن بانک است را می توان مجدداً گرو گذاشت؟

بله، از نظر حقوقی امکان رهن مجدد (رهن مازاد) خانه ای که قبلاً در رهن بانک یا شخص دیگری است، وجود دارد. با این حال، باید توجه داشت که حق مرتهن اول (بانک) در اولویت قرار دارد و مرتهن دوم تنها پس از تسویه طلب مرتهن اول می تواند از وثیقه خود استفاده کند. این امر باید با اطلاع و در برخی موارد، موافقت مرتهن اول صورت پذیرد.

آیا سند گروی، مالکیت ملک را از راهن سلب می کند؟

خیر، سند گروی یا عقد رهن، مالکیت ملک را از راهن (مالک) سلب نمی کند. راهن همچنان مالک قانونی ملک باقی می ماند و فقط حق انجام برخی تصرفات (مانند فروش بدون اذن مرتهن یا تضییع مال) از او سلب می شود. هدف از رهن، تضمین دین است نه انتقال مالکیت.

در صورت عدم پرداخت دین، مرتهن چگونه به طلب خود می رسد؟

در صورت عدم پرداخت دین توسط راهن در موعد مقرر، مرتهن نمی تواند خودسرانه ملک را تصرف یا به فروش برساند. او باید از طریق قانونی اقدام کند. اگر سند رهن رسمی باشد، مرتهن می تواند از طریق اداره ثبت اسناد و املاک تقاضای صدور اجرائیه کند. اگر سند عادی باشد، مرتهن باید به مراجع قضایی (دادگاه) مراجعه کرده و پس از اثبات دین و حق رهن خود، حکم قضایی برای فروش ملک را دریافت نماید. پس از فروش ملک، مرتهن در وصول طلب خود از محل فروش، نسبت به سایر طلبکاران (با رعایت برخی استثنائات) حق تقدم دارد.

مدت زمان اعتبار عقد رهن چقدر است؟

مدت زمان اعتبار عقد رهن معمولاً به مدت زمان بازپرداخت دین اصلی بستگی دارد و تا زمان تسویه کامل دین پابرجا می ماند. اگر در سند رهن مدت مشخصی تعیین نشده باشد، مدت آن به تبع دین اصلی خواهد بود. با پرداخت کامل دین، عقد رهن منفسخ شده و مرتهن ملزم به فک رهن از ملک است.

چه زمانی می توان فک رهن را انجام داد؟

فک رهن به معنای آزاد کردن ملک از گروی است. این فرآیند عمدتاً پس از تسویه کامل دین (بدهی یا وام) توسط راهن صورت می گیرد. راهن با ارائه مدارک پرداخت به مرتهن، از او تقاضای فک رهن می کند و سپس با حضور در دفترخانه اسناد رسمی (اگر رهن رسمی باشد)، مراحل اداری فک رهن را طی کرده و ملک از قید رهن خارج می شود.

آیا گرو گذاشتن خانه برای وام خصوصی قانونی است؟

بله، گرو گذاشتن خانه برای تضمین وام یا بدهی خصوصی بین اشخاص حقیقی یا حقوقی کاملاً قانونی و معتبر است، مشروط بر اینکه تمام شرایط صحت عقد رهن (مانند مالکیت راهن، اهلیت طرفین، وجود دین مشروع و…) رعایت شده باشد. توصیه می شود برای این نوع معاملات حتماً سند رهن به صورت رسمی در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شود تا از مشکلات احتمالی جلوگیری شود.

فرق رهن کامل با گروی چیست؟

اصطلاح رهن کامل یا گروی در محاوره عمومی معمولاً به قرارداد اجاره ای اشاره دارد که در آن مستأجر مبلغ زیادی را به عنوان ودیعه (قرض الحسنه) به موجر می دهد و در ازای آن اجاره بهای ماهانه پرداخت نمی کند یا مبلغ اندکی می پردازد. این در حالی است که گروی یا عقد رهن در اصطلاح حقوقی به معنای وثیقه قرار دادن یک مال (مثلاً خانه) برای تضمین بازپرداخت یک دین یا وام است و در آن هیچ گونه حق انتفاع یا سکونتی برای طلبکار (مرتهن) به وجود نمی آید، مگر اینکه صراحتاً شرط شده باشد. این دو مفهوم از نظر ماهیت و آثار حقوقی کاملاً متفاوت هستند.

در پایان، باید تأکید کرد که درک صحیح مفهوم سند گروی خانه (عقد رهن) و تمایز آن با کاربردهای عامیانه در قراردادهای اجاره، برای هرگونه معامله ملکی و مالی حیاتی است. این سند، ابزاری قدرتمند برای ایجاد تضمین و امنیت خاطر در معاملات است، اما استفاده نادرست یا ناآگاهانه از آن می تواند به مشکلات حقوقی جدی منجر شود. بنابراین، همواره توصیه می شود پیش از هرگونه اقدام، با کارشناسان حقوقی و وکلای متخصص مشورت نمایید تا از صحت و اعتبار قراردادهای خود اطمینان حاصل کنید. دقت، شفافیت و آگاهی از قوانین، ستون های اصلی معاملات مطمئن و موفق در حوزه املاک و مستغلات هستند.