مجازات حمل اسپری فلفل در ایران

حمل اسپری فلفل (گاز اشک آور) در ایران بدون مجوز قانونی، جرم محسوب می شود و می تواند مجازات هایی نظیر حبس و جریمه نقدی را در پی داشته باشد. همچنین، استفاده از آن حتی در شرایطی که حمل آن غیرمجاز بوده است، عواقب حقوقی جدی تری مانند پرداخت دیه و مجازات حبس را به همراه دارد.

آگاهی از ابعاد حقوقی مربوط به ابزارهای دفاع شخصی نظیر اسپری فلفل و شوکر، برای هر فردی که به فکر تأمین امنیت خود یا خانواده اش است، امری ضروری است. تصورات نادرست و رایجی در جامعه وجود دارد که این ابزارها را کم خطر یا حتی قانونی می پندارد، حال آنکه قانون گذار برای حمل، نگهداری، خرید و فروش، و به ویژه استفاده از آن ها، مجازات های مشخصی در نظر گرفته است. هدف این مقاله، ارائه یک راهنمای جامع و به روز (تا سال ۱۴۰۴) در خصوص تمامی جنبه های حقوقی مربوط به اسپری فلفل و شوکر است. این راهنما شامل تعاریف قانونی، مراجع ذی صلاح برای صدور مجوز، مواد قانونی مرتبط، انواع مجازات های کیفری و دیه، مرجع قضایی صالح برای رسیدگی، شرایط دفاع مشروع و راهنمایی های عملی برای قربانیان و متهمین خواهد بود تا خوانندگان به درک عمیق و دقیقی از حقوق و مسئولیت های خود در این زمینه دست یابند و در صورت لزوم، مسیر قانونی صحیح را انتخاب کنند.

اسپری فلفل و شوکر در قانون ایران: تعریف و جایگاه حقوقی

پیش از بررسی مجازات ها و جنبه های حقوقی حمل و استفاده از ابزارهای دفاع شخصی نظیر اسپری فلفل و شوکر، لازم است تعریف دقیق و جایگاه قانونی آن ها در نظام حقوقی ایران روشن شود. این ابزارها، به دلیل پتانسیل آسیب رسانی و استفاده نادرست، تحت کنترل شدید قانونی قرار دارند.

تعریف دقیق اسپری فلفل (گاز اشک آور) و شوکر

اسپری فلفل (گاز اشک آور): این وسیله، افشانه ای حاوی مواد شیمیایی است که عموماً از ترکیبات اولئورسین کاپسیکوم (OC) مشتق شده از فلفل قرمز یا سایر ترکیبات شیمیایی اشک آور (مانند CS و CN) تشکیل شده است. پاشش این مواد به صورت فرد، موجب تحریک شدید چشم ها، مجاری تنفسی، و پوست می شود. علائم آن شامل سوزش شدید، آب ریزش چشم و بینی، تنگی نفس موقت و اختلال بینایی است که منجر به ناتوانی موقت فرد مهاجم می گردد. این گازها به دلیل خاصیت ناتوان کنندگی، در ساخت تجهیزات دفاع شخصی و کنترل شورش به کار می روند و جزو «گازهای بی حس کننده، بیهوش کننده و اشک آور» محسوب می شوند.

شوکر (شوک دهنده): شوکر وسیله ای است که انواع انرژی الکتریکی و غیرالکتریکی را به صورت شوک به بدن انسان وارد می کند. این شوک الکتریکی باعث اختلال موقت در سیستم عصبی و عضلانی فرد می شود که نتیجه آن بی حرکتی و ناتوانی موقت است. برخلاف تصور رایج، شوکرهای استاندارد معمولاً جریان الکتریکی دائمی به بدن وارد نمی کنند بلکه با ارسال پالس های پرقدرت، موقتاً کنترل عضلات را مختل می سازند. این ابزارها نیز در رده «اقلام و مواد تحت کنترل» قرار می گیرند.

طبق آیین نامه اجرایی قانون قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز، «اقلام و مواد تحت کنترل» شامل اقلام، مواد و تجهیزاتی است که تولید، ساخت، مونتاژ، واردات، صادرات، ترانزیت، ترخیص، حمل، نگهداری و هرگونه معامله آنها تحت کنترل است. اسپری فلفل و شوکر به وضوح در این دسته بندی قرار می گیرند و بنابراین هرگونه فعالیت مرتبط با آن ها مستلزم رعایت مقررات قانونی است.

طبقه بندی قانونی: سلاح گرم، سلاح سرد، یا ابزار دفاع شخصی غیرمجاز؟

در نظام حقوقی ایران، اسپری فلفل و شوکر نه در دسته سلاح های گرم و نه به طور کامل در دسته سلاح های سرد رایج (مانند چاقو یا قمه) قرار می گیرند. قانون گذار با توجه به ماهیت غیرکشنده اما ناتوان کننده این ابزارها، آن ها را تحت عنوان «اقلام و مواد تحت کنترل» و «ابزارهای دفاع شخصی غیرمجاز» (در صورت نداشتن مجوز) دسته بندی کرده است.

این طبقه بندی به معنای آن است که حمل، نگهداری، خرید و فروش، و ساخت این ابزارها بدون مجوز قانونی، جرم بوده و مشمول مواد مربوط به قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز می شود. اهمیت این طبقه بندی در تفکیک مجازات های مربوط به این ابزارها از مجازات های سلاح های گرم یا سایر سلاح های سرد است که ممکن است به مراتب شدیدتر باشند. بنابراین، با وجود اینکه هدف اصلی این ابزارها ممکن است دفاع شخصی باشد، اما از نظر قانون، ماهیت آن ها به گونه ای است که حمل و به کارگیری غیرمجاز آن ها، پیامدهای کیفری دارد.

مرجع صدور مجوز حمل و نگهداری اسپری فلفل و شوکر در ایران

با توجه به جایگاه حقوقی اسپری فلفل و شوکر به عنوان «اقلام و مواد تحت کنترل»، حمل و نگهداری آن ها در ایران بدون مجوز قانونی ممنوع و جرم محسوب می شود. اما این سوال مطرح است که چه کسانی می توانند این مجوز را دریافت کنند و مرجع صالح برای صدور آن کدام است؟

چه کسانی می توانند مجوز دریافت کنند؟

برخلاف بسیاری از کشورها که تحت شرایط خاصی به افراد عادی مجوز حمل ابزارهای دفاع شخصی را می دهند، در ایران سیاست گذاری در این زمینه بسیار سخت گیرانه است. به طور کلی، صدور مجوز حمل و نگهداری اسپری فلفل و شوکر برای افراد عادی و عموم مردم پیش بینی نشده است. این مجوز تنها برای گروه های خاص و مشاغل حساس که به دلیل ماهیت وظایفشان در معرض خطر جدی قرار دارند و نیاز به این ابزارها برای انجام مأموریت یا دفاع از خود دارند، صادر می شود. این گروه ها شامل موارد زیر هستند:

• نیروهای مسلح و انتظامی: پرسنل نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی در راستای انجام وظایف سازمانی خود و با تأیید مراجع ذی ربط، مجاز به حمل و استفاده از این ابزارها هستند.
• برخی مشاغل حساس: افراد شاغل در مشاغلی که به تشخیص شورای امنیت کشور یا نهادهای ذی ربط، دارای ماهیت پرخطر بوده و ممکن است در معرض تهدیدات جانی یا مالی قرار گیرند. این افراد باید درخواست خود را از طریق سلسله مراتب اداری و با تأیید مراجع مربوطه ارائه دهند. مثال هایی از این مشاغل می تواند شامل برخی نیروهای حفاظتی، محافظین شخصی (با مجوزهای خاص) و در موارد بسیار نادر و محدود، مشاغلی نظیر طلافروشان یا صرافان باشد که طبق مصوبات خاص شورای امنیت کشور می تواند برای آن ها مجوزی صادر شود.

امکان صدور مجوز برای افراد عادی به منظور دفاع شخصی، تقریباً وجود ندارد و حتی اگر فردی احساس خطر کند، نمی تواند به صورت خودسرانه اقدام به تهیه و حمل این ابزارها نماید. هرگونه اقدام در این خصوص بدون مجوز، پیگرد قانونی دارد.

مراحل و ارگان مسئول

همان طور که اشاره شد، مرجع اصلی و مسئول صدور مجوز حمل و نگهداری ابزارهای دفاع شخصی نظیر شوکر و اسپری فلفل، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است. این مرجع با استناد به مصوبات شورای امنیت کشور و آیین نامه های اجرایی مربوطه، فرآیند صدور مجوز را مدیریت می کند.

مراحل کلی و ارگان مسئول به شرح زیر است:

1. مصوبات شورای امنیت کشور: تعیین گروه ها و مشاغل واجد شرایط برای دریافت مجوز، به عهده شورای امنیت کشور است. این شورا با توجه به شرایط امنیتی و نیازهای موجود، ضوابط و مصوبات لازم را تدوین می کند.
2. درخواست کتبی: متقاضیان واجد شرایط (از طریق سازمان یا نهاد متبوع خود) باید درخواست کتبی خود را به مراجع ذی صلاح نیروی انتظامی ارائه دهند. این درخواست باید شامل دلایل توجیهی برای نیاز به حمل این ابزارها باشد.
3. بررسی صلاحیت: نیروی انتظامی پس از دریافت درخواست، به بررسی صلاحیت های فردی، امنیتی و شغلی متقاضی می پردازد. این بررسی شامل سوابق کیفری، وضعیت روانی و جسمانی، و نیاز واقعی فرد به این ابزارها است.
4. صدور مجوز: در صورت تأیید تمامی مراحل و احراز صلاحیت، مجوز حمل و نگهداری با مدت اعتبار مشخص و با ذکر نوع و تعداد ابزار، توسط نیروی انتظامی صادر می شود. این مجوز باید همواره همراه فرد باشد و در صورت لزوم ارائه گردد.

مهم است که هر فردی که قصد حمل یا نگهداری این ابزارها را دارد، کاملاً از قوانین و مقررات مربوطه آگاه باشد و به هیچ عنوان بدون اخذ مجوز قانونی اقدام به این کار نکند تا از پیامدهای حقوقی و کیفری آن در امان بماند.

مجازات حمل، نگهداری، خرید و فروش اسپری فلفل و شوکر (۱۴۰۴)

قانون گذار ایران با هدف کنترل و محدود کردن دسترسی به ابزارهایی که پتانسیل آسیب رسانی دارند، مجازات های مشخصی را برای حمل، نگهداری، خرید و فروش اسپری فلفل و شوکر بدون مجوز قانونی در نظر گرفته است. این مجازات ها عمدتاً در «قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز» مصوب ۱۳۹۰ تعیین شده اند.

مستندات قانونی

اساس مجازات های مربوط به اسپری فلفل و شوکر، مواد ۱۱ و ۱۲ قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز است. این قانون، «گازهای بی حس کننده، بیهوش کننده و اشک آور» (که شامل اسپری فلفل می شود) و «شوک دهنده ها (شوکرها)» را جزو «اقلام و مواد تحت کنترل» طبقه بندی کرده است. قانون میان فعالیت های مختلف نظیر حمل، نگهداری، خرید و فروش، و ساخت و مونتاژ تفاوت قائل شده و برای هر یک مجازات های متفاوتی در نظر گرفته است.

• حمل: به معنای همراه داشتن وسیله در انظار عمومی یا در دسترس قرار دادن آن است.
• نگهداری: شامل حفظ و حراست از وسیله در منزل، محل کار یا هر مکان دیگری است.
• خرید و فروش/توزیع و پخش: شامل هرگونه معامله یا انتقال مالکیت این اقلام بدون مجوز قانونی است.

مجازات حمل و نگهداری غیرمجاز اسپری فلفل

ماده ۱۲ قانون مذکور تصریح می کند: «هر کس به طور غیرمجاز اقلام یا مواد تحت کنترل را خریداری، نگهداری یا حمل نماید…» و در بند «ت» این ماده برای «گازهای بی حس کننده، بیهوش کننده و اشک آور» مجازات تعیین کرده است.

مجازات حمل و نگهداری غیرمجاز اسپری فلفل (گاز اشک آور) به شرح زیر است:

• حبس: از شش ماه تا دو سال حبس تعزیری.
• در برخی موارد ممکن است علاوه بر حبس، مجازات های تکمیلی یا جزای نقدی نیز اعمال شود.

مجازات حمل و نگهداری غیرمجاز شوکر

همین ماده ۱۲ در بند «ث» برای «مواد محترقه و شوک دهنده ها (شوکرها)» مجازات زیر را مقرر داشته است:

مجازات حمل و نگهداری غیرمجاز شوکر به شرح زیر است:

• حبس: از نود و یک روز تا شش ماه حبس تعزیری.
• این مجازات نیز ممکن است با مجازات های تکمیلی یا جزای نقدی همراه شود.

همان طور که ملاحظه می شود، قانون گذار مجازات حمل و نگهداری غیرمجاز اسپری فلفل را شدیدتر از شوکر در نظر گرفته است، که احتمالاً به دلیل ماهیت گسترده تر آسیب رسانی گاز اشک آور به افراد متعدد در یک محیط سربسته یا باز است.

مجازات خرید و فروش، توزیع و پخش غیرمجاز

ماده ۱۲ قانون قاچاق اسلحه و مهمات، علاوه بر حمل و نگهداری، برای خرید و فروش، توزیع و پخش غیرمجاز اسپری فلفل و شوکر نیز همان مجازات های مقرر در بندهای «ت» و «ث» خود را اعمال می کند. بنابراین، هرگونه معامله این اقلام بدون مجوز قانونی، جرم بوده و مشمول حبس های ذکر شده خواهد بود.

مجازات ساخت و مونتاژ غیرمجاز اسپری فلفل و شوکر

مجازات ساخت و مونتاژ این اقلام به مراتب سنگین تر است و در ماده ۱۱ قانون مذکور پیش بینی شده است. این ماده می گوید: «هر کس مرتکب قاچاق اقلام یا مواد تحت کنترل شود یا به ساخت و مونتاژ هر یک از آنها اقدام کند…» و سپس مجازات ها را تفکیک می کند.

• برای ساخت و مونتاژ غیرمجاز گازهای بی حس کننده، بیهوش کننده و اشک آور (اسپری فلفل): حبس از دو تا پنج سال.
• برای ساخت و مونتاژ غیرمجاز مواد محترقه و شوک دهنده ها (شوکرها): حبس از شش ماه تا دو سال.

این تفاوت در مجازات نشان دهنده جدیت قانون گذار در برخورد با تولیدکنندگان و توزیع کنندگان اصلی این اقلام غیرمجاز است که خطر جدی تری برای امنیت جامعه محسوب می شوند.

جدول جامع مجازات های حمل، نگهداری، خرید/فروش و ساخت اسپری فلفل و شوکر (۱۴۰۴)

نوع جرم	نوع وسیله	میزان حبس (تعزیری)	میزان جریمه نقدی	مستند قانونی
حمل، نگهداری، خرید و فروش غیرمجاز	اسپری فلفل (گاز اشک آور)	۶ ماه تا ۲ سال	–	ماده ۱۲ بند «ت» قانون قاچاق اسلحه
حمل، نگهداری، خرید و فروش غیرمجاز	شوکر (شوک دهنده)	۹۱ روز تا ۶ ماه	–	ماده ۱۲ بند «ث» قانون قاچاق اسلحه
ساخت و مونتاژ غیرمجاز	اسپری فلفل (گاز اشک آور)	۲ تا ۵ سال	–	ماده ۱۱ بند «ت» قانون قاچاق اسلحه
ساخت و مونتاژ غیرمجاز	شوکر (شوک دهنده)	۶ ماه تا ۲ سال	–	ماده ۱۱ بند «ث» قانون قاچاق اسلحه

لازم به ذکر است که این مجازات ها جنبه عمومی جرم را شامل می شوند و در صورت ورود آسیب به افراد، مجازات های دیگری از جمله پرداخت دیه نیز به متهم تحمیل خواهد شد.

مجازات استفاده از اسپری فلفل: جنبه کیفری و دیه

حمل و نگهداری غیرمجاز اسپری فلفل خود جرم است، اما استفاده از آن، به ویژه اگر منجر به آسیب جسمانی شود، عواقب حقوقی به مراتب جدی تری به دنبال دارد. در این بخش به تفاوت میان حمل و استفاده و همچنین جنبه های کیفری و مسئولیت مدنی (دیه) ناشی از به کارگیری اسپری فلفل می پردازیم.

تفاوت حمل و استفاده

از منظر قانون، میان صرف حمل یا نگهداری یک وسیله غیرمجاز و استفاده از آن تفاوت اساسی وجود دارد. حمل و نگهداری، جرمی است که به صرف وجود شیء غیرمجاز در اختیار فرد محقق می شود، حتی اگر قصد استفاده از آن را نداشته باشد. اما استفاده از اسپری فلفل، عملی است که به صورت مستقیم با اضرار به غیر همراه است و پیامدهای مستقیم جسمی و روانی برای قربانی دارد. به همین دلیل، مجازات استفاده از اسپری فلفل بسیار سنگین تر بوده و علاوه بر حبس و جریمه، مسئولیت پرداخت دیه و جبران خسارت را نیز به همراه دارد. حتی اگر حمل اسپری با مجوز باشد، استفاده نامتناسب یا غیرضروری از آن می تواند جرم محسوب شده و مجازات هایی را در پی داشته باشد.

آسیب های ناشی از اسپری فلفل و نقش پزشکی قانونی

اسپری فلفل می تواند آسیب های مختلفی را به بدن انسان وارد کند که شدت و نوع آن ها بستگی به عواملی مانند فاصله پاشش، میزان مواد پاشیده شده، مدت زمان تماس، و حساسیت فرد آسیب دیده دارد. رایج ترین آسیب ها عبارتند از:

• آسیب های چشمی: سوزش شدید، اشک ریزش فراوان، تاری دید موقت، قرمزی و التهاب قرنیه. در موارد نادر و با غلظت بالا یا استفاده در فاصله نزدیک، احتمال آسیب دائمی به چشم نیز وجود دارد.
• آسیب های تنفسی: سوزش گلو و بینی، سرفه، تنگی نفس، اسپاسم برونش، به ویژه در افراد دارای آسم یا مشکلات تنفسی، می تواند بسیار خطرناک باشد.
• آسیب های پوستی: سوزش، قرمزی، خارش، و التهاب پوست.
• آسیب های روانی: اضطراب، ترس، و پانیک ناشی از شوک حمله و عوارض فیزیکی.

نقش پزشکی قانونی: برای تعیین میزان و شدت آسیب های وارده و مستندسازی آن ها، مراجعه فوری به پزشکی قانونی از اهمیت حیاتی برخوردار است. پزشکی قانونی پس از معاینه دقیق و انجام آزمایشات لازم، گزارشی جامع تهیه می کند که شامل نوع و شدت آسیب، زمان وقوع، و ارتباط آسیب با استفاده از اسپری فلفل است. این گزارش، مهم ترین مدرک برای تعیین دیه و اثبات جرم در دادگاه خواهد بود و مبنای کارشناسی برای قاضی قرار می گیرد. هرچه مراجعه به پزشکی قانونی سریع تر انجام شود، دقت گزارش نیز بالاتر خواهد بود.

میزان دیه اسپری فلفل چقدر است؟

در قوانین کیفری ایران، دیه مستقلی تحت عنوان دیه اسپری فلفل تعریف نشده است. میزان دیه بر اساس نوع و شدت آسیبی که به اعضای بدن وارد شده است، و مطابق با جدول نرخ دیه سالانه (که توسط قوه قضائیه اعلام می شود و برای سال ۱۴۰۴ نیز به همین منوال خواهد بود) تعیین می گردد. به عبارت دیگر، اسپری فلفل وسیله ای برای ایجاد آسیب است و دیه بر اساس خود آسیب وارده محاسبه می شود.

به عنوان مثال، در صورت آسیب به چشم، دیه می تواند شامل موارد زیر باشد:

• تاری دید موقت، کاهش بینایی، یا کوری (کامل یا جزئی)
• آسیب به پوست اطراف چشم (سوختگی، التهاب)

دیه هر یک از این موارد بر اساس جداول پزشکی قانونی و نظر کارشناسی متخصص تعیین می شود. اگر آسیب به حدی باشد که منجر به از بین رفتن منفعت یا عضو شود (مانند کوری کامل چشم)، دیه کامل آن عضو محاسبه خواهد شد. حتی آسیب های جزئی و خراشیدگی ها نیز دارای ارش (نوعی دیه که مقدار آن در شرع تعیین نشده و قاضی با توجه به نظر کارشناس و شرایط، آن را تعیین می کند) یا دیه مشخص هستند. بنابراین، گزارش دقیق پزشکی قانونی در تعیین میزان دیه، نقشی محوری دارد.

مجازات حبس در کنار دیه

بسیار مهم است که بدانیم در اکثر موارد استفاده غیرمجاز از اسپری فلفل که منجر به آسیب به دیگری می شود، علاوه بر مسئولیت پرداخت دیه (که جنبه خصوصی و جبران خسارت به قربانی را دارد)، فرد مرتکب به مجازات حبس نیز محکوم خواهد شد. مجازات حبس جنبه عمومی جرم را شامل می شود و برای حفظ نظم و امنیت جامعه اعمال می گردد.

میزان حبس بستگی به شدت آسیب، هدف از استفاده، سابقه فرد، و سایر اوضاع و احوال پرونده دارد. قاضی با توجه به تمامی این موارد، میزان حبس را در چارچوب قوانین موجود تعیین می کند. به عنوان مثال، اگر استفاده از اسپری فلفل در راستای ارتکاب جرائمی نظیر سرقت یا اخلال در نظم عمومی باشد، مجازات آن به مراتب سنگین تر خواهد بود و می تواند شامل مجازات های مربوط به آن جرائم اصلی نیز بشود.

حمل اسپری فلفل بدون مجوز قانونی در ایران، حتی اگر قصد استفاده از آن نباشد، جرم تلقی شده و مجازات های حبس و جریمه نقدی را در پی دارد. اما استفاده از آن، به ویژه در صورت آسیب رسانی، علاوه بر این مجازات ها، مستلزم پرداخت دیه نیز خواهد بود.

اسپری فلفل و دفاع مشروع: آیا استفاده از آن همیشه جرم است؟

یکی از مهم ترین و پیچیده ترین مباحث حقوقی پیرامون حمل و استفاده از ابزارهای دفاع شخصی، بررسی آن در چارچوب مفهوم «دفاع مشروع» است. این سوال مطرح است که آیا استفاده از اسپری فلفل در شرایطی که جان یا مال فرد در خطر است، می تواند توجیه قانونی داشته باشد و از مجازات فرد جلوگیری کند؟

مفهوم دفاع مشروع در قانون مجازات اسلامی

دفاع مشروع، حالتی استثنایی است که در آن فرد برای دفع تهاجم قریب الوقوع و غیرقانونی، ناچار به ارتکاب عملی می شود که در شرایط عادی جرم است. قانون گذار اسلامی، با پذیرش این مفهوم، به افراد اجازه می دهد تا در شرایط خاصی، برای حفظ جان، ناموس، مال، یا آزادی خود و دیگران، از خود دفاع کنند و در صورت احراز شرایط دفاع مشروع، عمل آن ها جرم تلقی نمی شود. ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی شرایط لازم برای احراز دفاع مشروع را به شرح زیر بیان می کند:

1. تهاجم قریب الوقوع و غیرقانونی: حمله باید در حال وقوع باشد یا قریب الوقوع باشد، نه گذشته و نه صرفاً احتمالی. همچنین، تهاجم باید از نظر قانونی، غیرقانونی و بدون حق باشد.
2. ضرورت دفاع: دفاع باید تنها راه دفع تهاجم باشد و هیچ راه دیگری برای جلوگیری از وقوع جرم یا دفع خطر وجود نداشته باشد (مانند فرار یا کمک از نیروی انتظامی).
3. متناسب بودن دفاع: عمل دفاعی باید متناسب با شدت تهاجم باشد. به عبارت دیگر، دفاع نباید بیش از حد لازم برای دفع خطر باشد. مثلاً برای دفع یک سیلی، نمی توان از سلاح گرم استفاده کرد.
4. عدم تحریک عمدی: فرد مدافع، خود نباید موجب و محرک تهاجم شده باشد.
5. عدم امکان متوسل شدن به قوای دولتی: در شرایطی که امکان کمک گرفتن از پلیس یا سایر مراجع قضایی وجود ندارد، دفاع مشروع مطرح می شود.

استفاده از اسپری فلفل در شرایط دفاع مشروع

حتی در شرایطی که فرد در معرض خطر جدی قرار گرفته و نیاز به دفاع از خود دارد، حمل اسپری فلفل بدون مجوز قانونی، همچنان جرم است و برای آن مجازات مقرر شده است. این به معنای آن است که اگر فردی بدون مجوز اسپری فلفل حمل کند و در شرایط دفاع مشروع از آن استفاده کند، از بابت حمل غیرمجاز مجازات خواهد شد. با این حال، در خصوص استفاده از اسپری فلفل در شرایط احراز دفاع مشروع، وضعیت متفاوت است.

اگر تمامی شرایط دفاع مشروع (که در بالا ذکر شد) در دادگاه احراز شود، فرد می تواند از مجازات مربوط به استفاده از اسپری فلفل معاف شود یا مجازات او تخفیف یابد. قاضی با توجه به جمیع شرایط، از جمله شدت تهاجم، میزان آسیب وارده توسط اسپری، و تناسب دفاع، تصمیم گیری خواهد کرد. اهمیت اثبات شرایط دفاع مشروع در دادگاه بسیار بالاست و نیازمند جمع آوری ادله، شهادت شهود، و مستندات دیگر است.

پاسخ به یک سناریوی خاص: فرض کنید فردی که دارای مجوز حمل اسپری فلفل برای محل های تعیین شده (مثلاً در راستای مأموریت شغلی) است، اما در مسیر غیرمأموریت و در یک درگیری خیابانی، به دلیل محدودیت های جسمانی (مانند عمل جراحی روی دست ها و عدم توانایی دفاع فیزیکی) و احساس خطر جانی یا آسیب جدی، از اسپری فلفل برای کاهش ضربات وارده استفاده می کند. در این حالت، اگر تمامی شرایط دفاع مشروع (تهاجم قریب الوقوع و غیرقانونی، ضرورت دفاع، و تناسب دفاع با توجه به وضعیت جسمانی و عدم توانایی دفاع به شکل دیگر) احراز شود، عمل استفاده از اسپری فلفل می تواند تحت پوشش دفاع مشروع قرار گیرد و فرد از مجازات ناشی از آن معاف شود یا مجازات او تخفیف یابد. مهم ترین نکته در اینجا، اثبات قاطعانه شرایط دفاع مشروع و عدم وجود راه دیگر برای دفع خطر است. حتی در این حالت، بررسی دقیق جزئیات و ارائه مستندات کافی (مانند گواهی پزشکی در مورد جراحی دست ها) به دادگاه ضروری است. حمل اسپری خارج از محل یا زمان مأموریت، می تواند به عنوان حمل غیرمجاز مورد بحث قرار گیرد، اما استفاده در دفاع مشروع با شرایط مذکور می تواند توجیه شود.

سناریوهای عملی و مثال ها

• مثال قابل قبول: یک خانم در حال بازگشت به منزل، مورد حمله یک سارق قرار می گیرد که قصد زورگیری یا تعرض دارد. خانم به دلیل عدم توانایی فیزیکی برای دفاع، اسپری فلفل خود را که بدون مجوز حمل می کرده، به سمت سارق پاشیده و او را متواری می سازد. در صورت احراز شرایط دفاع مشروع (حمله قریب الوقوع، عدم امکان فرار یا کمک، تناسب دفاع برای دفع سارق)، ممکن است از بابت استفاده از اسپری معاف شود، هرچند ممکن است به دلیل حمل غیرمجاز اسپری فلفل مجازات شود.
• مثال غیرقابل قبول: دو نفر در یک بحث لفظی، به یکدیگر توهین می کنند و یکی از طرفین که اسپری فلفل حمل می کند (بدون مجوز)، برای مرعوب کردن طرف مقابل و نه برای دفع تهاجم فیزیکی قریب الوقوع، از اسپری استفاده می کند. در این حالت، شرایط دفاع مشروع احراز نمی شود و فرد هم بابت حمل غیرمجاز و هم بابت استفاده از اسپری فلفل (که منجر به آسیب شده) مجازات خواهد شد.

تشخیص دفاع مشروع امری بسیار دقیق و پیچیده است که به نظر قاضی و تمامی شواهد و قرائن بستگی دارد. لذا، توصیه اکید می شود در صورت مواجهه با چنین شرایطی، حتماً با یک وکیل متخصص کیفری مشورت شود.

مرجع صالح برای رسیدگی به جرایم مربوط به اسپری فلفل و شوکر

یکی از ابهامات حقوقی که در گذشته پیرامون جرایم مربوط به حمل و نگهداری اقلامی نظیر اسپری فلفل و شوکر وجود داشت، تعیین مرجع قضایی صالح برای رسیدگی به این پرونده ها بود. برخی این جرایم را در صلاحیت دادگاه انقلاب می دانستند، در حالی که برخی دیگر معتقد بودند دادگاه های عمومی صلاحیت رسیدگی دارند. این اختلاف نظر، سرانجام با صدور یک رأی وحدت رویه از دیوان عالی کشور برطرف شد.

پایان اختلافات: دادگاه عمومی یا دادگاه انقلاب؟

در سال های گذشته، به دلیل ماهیت خاص قانون قاچاق اسلحه و مهمات، ابهاماتی در خصوص صلاحیت دادگاه های انقلاب برای رسیدگی به جرایم مربوط به حمل، نگهداری، خرید و فروش و ساخت اقلام تحت کنترل، از جمله اسپری فلفل و شوکر، وجود داشت. برخی استدلال می کردند که این اقلام جزو ابزارهای امنیتی محسوب می شوند و قاچاق آن ها می تواند جنبه امنیتی داشته باشد، بنابراین رسیدگی به آن ها در صلاحیت دادگاه انقلاب است. در مقابل، گروهی دیگر با استناد به اینکه این اقلام ذاتاً سلاح جنگی نیستند و جرم ارتکابی ممکن است فاقد جنبه امنیتی باشد، دادگاه های عمومی را صالح می دانستند. این تشتت آرا منجر به صدور قرارهای عدم صلاحیت متعددی می شد که فرآیند رسیدگی قضایی را طولانی و پیچیده می کرد.

رأی وحدت رویه شماره ۷۲۷ مورخ ۱۳۹۱/۰۹/۲۱ هیأت عمومی دیوان عالی کشور

برای رفع این اختلاف و ایجاد رویه واحد قضایی، هیأت عمومی دیوان عالی کشور در تاریخ ۲۱ آذر ماه ۱۳۹۱، رأی وحدت رویه شماره ۷۲۷ را صادر کرد. این رأی، نقطه پایانی بر ابهامات موجود در خصوص صلاحیت رسیدگی به جرایم حمل و نگهداری غیرمجاز اقلام تحت کنترل نظیر شوکر و اسپری فلفل بود.

مفاد اصلی این رأی به این شرح است:

«چون ماده ۴۵ قانون مجازات مرتکبین قاچاق مصوّب ۲۹/۱۲/۱۳۱۲ که مقصود از قاچاق اسلحه را وارد کردن به مملکت و یا صادرکردن از آن یا خرید و فروش و یا حمل و نقل و یا مخفی کردن و نگاهداشتن آن در داخل مملکت عنوان کرده بود، طبق ماده ۲۱ قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز مصوّب ۷/۶/۱۳۹۰ لغو گردیده و در ماده یک این قانون قاچاق سلاح، مهمات، اقلام و مواد تحت کنترل واردکردن آنها به کشور یا خارج نمودن آنها از کشور به طور غیرمجاز تعریف شده است، لذا به نظر اکثریت اعضای هیأت عمومی دیوان عالی کشور خرید و فروش، حمل و نقل، مخفی کردن و نگاهداشتن سلاح، مهمات، اقلام و مواد تحت کنترل به طور غیرمجاز از شمول عنوان قاچاق خارج و رسیدگی به این جرایم در صلاحیت دادگاه عمومی است. این رأی به استناد ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری صادر شده و برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاه ها در موارد مشابه لازم الاتباع است.»

نتیجه این رأی وحدت رویه آن است که از تاریخ صدور آن، مرجع صالح برای رسیدگی به جرایم مربوط به حمل، نگهداری، خرید و فروش، ساخت و مونتاژ غیرمجاز اسپری فلفل و شوکر، دادگاه عمومی (که در حال حاضر دادگاه کیفری ۲ نامیده می شود) است و نه دادگاه انقلاب. این حکم برای تمامی شعب دیوان عالی کشور و دادگاه های سراسر کشور لازم الاتباع است و رویه قضایی را یکپارچه می سازد.

مراحل رسیدگی در دادگاه کیفری

پرونده های مربوط به جرایم اسپری فلفل و شوکر پس از ارجاع به دادگاه کیفری ۲، مراحل زیر را طی می کنند:

1. شکواییه/گزارش: پرونده با شکایت شاکی خصوصی یا گزارش ضابطین قضایی (مانند پلیس) آغاز می شود.
2. تحقیقات مقدماتی: در دادسرا، بازپرس یا دادیار به جمع آوری ادله، اخذ اظهارات شهود، و بررسی گزارشات پزشکی قانونی می پردازد.
3. صدور قرار: پس از تکمیل تحقیقات، دادسرا با توجه به ادله موجود، قرار نهایی (مثلاً قرار جلب به دادرسی یا قرار منع تعقیب) را صادر می کند.
4. محاکمه: در صورت صدور قرار جلب به دادرسی، پرونده به دادگاه کیفری ۲ ارسال می شود و جلسه رسیدگی برگزار می گردد.
5. صدور حکم: قاضی دادگاه پس از استماع دفاعیات طرفین و بررسی اسناد و مدارک، اقدام به صدور رأی نهایی می نماید که می تواند شامل محکومیت به حبس، جریمه نقدی، پرداخت دیه، یا برائت باشد.

همان طور که پیداست، رعایت سلسله مراتب قانونی و اطلاع از مرجع صالح برای رسیدگی، گامی اساسی در پیگیری صحیح پرونده های حقوقی و کیفری است.

راهنمای عملی برای قربانیان: اقدامات پس از حمله و نمونه شکواییه

اگر خدای ناخواسته قربانی حمله ای با اسپری فلفل یا شوکر شدید، انجام اقدامات صحیح و فوری می تواند در پیگیری حقوقی و احقاق حق شما نقش حیاتی داشته باشد. در این بخش، راهنمای گام به گام و یک نمونه شکواییه جامع برای کمک به قربانیان ارائه می شود.

اقدامات فوری پس از آسیب دیدگی با اسپری فلفل/شوکر

سرعت عمل در این شرایط بسیار مهم است. اقدامات زیر را به ترتیب اولویت انجام دهید:

1. مراجعه به مراکز درمانی: در اسرع وقت به نزدیکترین مرکز درمانی (بیمارستان، اورژانس، درمانگاه) مراجعه کنید. حتی اگر آسیب سطحی به نظر می رسد، باید توسط پزشک معاینه و درمان شوید. تمامی علائم، جراحات، و فرآیند درمان را مستند کنید.
2. مراجعه به پزشکی قانونی: پس از دریافت خدمات درمانی اولیه، بلافاصله به پزشکی قانونی مراجعه کنید تا آسیب های وارده به طور دقیق معاینه و ثبت شوند. گزارش پزشکی قانونی مهم ترین مدرک برای اثبات میزان آسیب و تعیین دیه خواهد بود. هرگونه تأخیر در مراجعه می تواند منجر به از بین رفتن برخی علائم و دشوار شدن اثبات جرم شود.
3. گزارش به کلانتری/پاسگاه انتظامی: واقعه را به نزدیکترین کلانتری یا پاسگاه انتظامی اطلاع دهید و شکایت خود را ثبت کنید. شرح دقیق حادثه، زمان، مکان، و مشخصات فرد مهاجم (در صورت شناسایی) را ارائه دهید.
4. جمع آوری مدارک و شواهد:
   • فیلم و عکس: اگر در محل حادثه دوربین مداربسته وجود دارد یا افراد حاضر فیلم و عکس تهیه کرده اند، آن ها را جمع آوری کنید.
   • شهادت شهود: مشخصات و شماره تماس افرادی که شاهد حادثه بوده اند را یادداشت کنید.
   • مدارک پزشکی: تمامی گزارشات، نسخه ها، و فاکتورهای مربوط به درمان را نگهداری کنید.
   • مدارک مربوط به اسپری/شوکر: در صورت امکان، نوع و مشخصات اسپری یا شوکر مورد استفاده را ثبت کنید.

نحوه تنظیم و ثبت شکواییه

شکواییه سندی رسمی است که شما به موجب آن، از وقوع یک جرم شکایت کرده و تقاضای تعقیب کیفری و احقاق حق خود را دارید. شکواییه باید حاوی اطلاعات دقیق و جامعی باشد تا روند رسیدگی را تسهیل کند.

• مشخصات شاکی: نام، نام خانوادگی، نام پدر، شماره ملی، آدرس کامل، و شماره تماس شاکی.
• مشخصات مشتکی عنه (متهم): نام و نام خانوادگی، نام پدر، شماره ملی (در صورت اطلاع)، آدرس دقیق (یا نشانی محل کار)، و شماره تماس متهم. در صورتی که فرد شناسایی نشده است، باید قید شود نامعلوم.
• موضوع شکایت: به وضوح عنوان کنید که شکایت شما مربوط به حمله با اسپری فلفل/شوکر، ایراد صدمه بدنی عمدی، و مطالبه دیه است.
• تاریخ و محل وقوع جرم: تاریخ و ساعت دقیق و نشانی کامل محل وقوع حادثه را ذکر کنید.
• شرح دقیق واقعه: با جزئیات کامل، واقعه را از ابتدا تا انتها شرح دهید. چه اتفاقی افتاد، چگونه مورد حمله قرار گرفتید، چه آسیب هایی دیدید، و چه کسی مسئول آن است. از اغراق پرهیز کنید و فقط حقایق را بیان کنید.
• دلایل و مدارک: به گزارش پزشکی قانونی، شهادت شهود، فیلم و عکس، و سایر مدارک موجود اشاره کنید.
• درخواست: در پایان، درخواست تعقیب کیفری و مجازات مشتکی عنه و همچنین مطالبه دیه و کلیه خسارات وارده را مطرح نمایید.

نمونه شکواییه جامع

باسمه تعالی

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان [نام شهرستان]

موضوع: شکواییه در خصوص ایراد صدمه بدنی عمدی با اسپری فلفل و مطالبه دیه

شاکی:

• نام و نام خانوادگی: [نام و نام خانوادگی شاکی]
• نام پدر: [نام پدر شاکی]
• شماره ملی: [شماره ملی شاکی]
• آدرس: [آدرس کامل شاکی]
• شماره تماس: [شماره تماس شاکی]

مشتکی عنه:

• نام و نام خانوادگی: [نام و نام خانوادگی متهم/ نامعلوم در صورت عدم شناسایی]
• نام پدر: [نام پدر متهم/ نامعلوم]
• شماره ملی: [شماره ملی متهم/ نامعلوم]
• آدرس: [آدرس کامل یا محل کار متهم/ نامعلوم]
• شماره تماس: [شماره تماس متهم/ نامعلوم]

تاریخ و محل وقوع جرم:

• تاریخ: [روز/ماه/سال] ساعت: [ساعت دقیق]
• محل: [آدرس دقیق محل وقوع حادثه، مانند: خیابان آزادی، مقابل پلاک 123]

شرح واقعه:

احتراماً به استحضار می رساند، اینجانب [نام شاکی] در تاریخ فوق الذکر و در آدرس مذکور، در حال [شرح فعالیتی که در زمان حادثه مشغول آن بودید، مثلاً: عبور از خیابان/ بازگشت از محل کار/ …] بودم که ناگهان توسط مشتکی عنه (که مشخصات وی در بالا ذکر شده/که فردی ناشناس بود) مورد حمله قرار گرفتم. مشتکی عنه بدون هیچ گونه دلیل موجهی و به صورت کاملاً عمدی، اقدام به پاشیدن اسپری فلفل به سمت صورتم نمود. در نتیجه این اقدام، دچار [شرح دقیق آسیب ها، مثلاً: سوزش شدید چشم و صورت، تنگی نفس، تاری دید موقت، قرمزی و التهاب شدید چشم ها و پوست] شدم و بلافاصله پس از حادثه به مرکز درمانی [نام مرکز درمانی] مراجعه نموده و سپس جهت معاینه و ثبت جراحات به پزشکی قانونی مراجعه کردم. گزارش پزشکی قانونی نیز ضمیمه این شکواییه است. همچنین، [اگر شاهد یا فیلمی وجود دارد، ذکر کنید: در محل حادثه شاهدینی حضور داشتند که آماده ادای شهادت هستند / دوربین مداربسته محل حادثه، واقعه را ثبت کرده است].

دلایل و مدارک:

1. اصل/کپی گواهی پزشکی قانونی به شماره [شماره گزارش] مورخ [تاریخ گزارش].
2. شهادت شهود (در صورت وجود).
3. فیلم یا عکس از صحنه حادثه (در صورت وجود).
4. هرگونه مدرک دیگر که وقوع جرم را اثبات نماید.

درخواست:

لذا با عنایت به مراتب فوق و مستنداً به قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز و مواد قانونی مربوط به ایراد صدمه بدنی عمدی در قانون مجازات اسلامی، تقاضای رسیدگی، تعقیب کیفری و مجازات مشتکی عنه و همچنین مطالبه دیه و کلیه خسارات مادی و معنوی وارده را از محضر محترم مقام قضایی استدعا دارم.

با احترام فراوان

[نام و نام خانوادگی شاکی]

امضاء و تاریخ

اهمیت مشاوره با وکیل کیفری

پیگیری پرونده های کیفری، به ویژه آن هایی که به جرایم مربوط به اسپری فلفل و شوکر و احراز دفاع مشروع مربوط می شوند، پیچیدگی های حقوقی خاص خود را دارد. مشاوره و استفاده از خدمات یک وکیل متخصص کیفری می تواند در تمامی مراحل پرونده، از تنظیم شکواییه و جمع آوری ادله گرفته تا حضور در دادسرا و دادگاه، بسیار راهگشا باشد. وکیل متخصص می تواند با دانش و تجربه خود، به بهترین نحو از حقوق شما دفاع کرده و شانس موفقیت پرونده را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

عوامل مؤثر بر تعیین و تخفیف مجازات حمل و استفاده از اسپری فلفل

تعیین مجازات حمل و استفاده از اسپری فلفل و شوکر، یک فرآیند ساده و یکنواخت نیست. قاضی در زمان صدور حکم، علاوه بر مواد قانونی صریح، به مجموعه ای از عوامل و شرایط نیز توجه می کند که می توانند در تعیین میزان مجازات (اعم از حبس یا جریمه) و یا حتی اعمال تخفیف مؤثر باشند. درک این عوامل برای هر دو طرف پرونده – هم متهم و هم شاکی – اهمیت دارد.

نوع و قدرت اسپری/شوکر

قدرت و نوع مواد به کار رفته در اسپری فلفل یا شدت جریان الکتریکی شوکر، یکی از عوامل تعیین کننده است. اسپری های با غلظت بالای مواد شیمیایی یا شوکرهایی با توان خروجی بالا که پتانسیل آسیب جدی تری دارند، ممکن است منجر به مجازات های شدیدتری شوند. محصولات نظامی یا حرفه ای معمولاً حساسیت قانونی بیشتری نسبت به نمونه های ضعیف تر و صرفاً دفاع شخصی دارند. تشخیص این موضوع معمولاً با نظر کارشناس مربوطه صورت می گیرد.

هدف از حمل یا استفاده

قصد و نیت فرد در حمل یا استفاده از این ابزارها، عامل بسیار مهمی در تعیین مجازات است. اگر هدف از حمل، سوءاستفاده، تهدید، ارعاب، یا ارتکاب جرم دیگری (مانند سرقت) باشد، مجازات به مراتب سنگین تر خواهد بود و ممکن است با مجازات جرم اصلی نیز جمع شود. اما اگر هدف، صرفاً دفاع از خود در برابر یک تهدید واقعی باشد (حتی اگر شرایط دفاع مشروع کاملاً احراز نشود)، قاضی ممکن است این عامل را در تخفیف مجازات مد نظر قرار دهد. هدف از حمل بدون مجوز برای استفاده در سرقت، مجازات سرقت مسلحانه را در پی خواهد داشت.

محل و شرایط استفاده

مکان و زمان استفاده از اسپری فلفل نیز تأثیرگذار است. استفاده در اماکن عمومی و شلوغ که خطر آسیب به افراد بی گناه بالاست، یا در شرایطی که تهدید جانی و مالی وجود ندارد، می تواند موجب تشدید مجازات شود. در مقابل، استفاده در محیط های خلوت و در مواجهه با یک تهدید مستقیم، با دیدگاه متفاوتی بررسی می شود.

سابقه کیفری فرد

وجود سابقه کیفری قبلی (به ویژه جرایم مشابه) برای متهم، معمولاً به عنوان یک عامل مشدده مجازات در نظر گرفته می شود. فردی که دارای سابقه ارتکاب جرم است، با حساسیت بیشتری مورد قضاوت قرار می گیرد. در مقابل، فقدان سابقه کیفری می تواند در برخی موارد به عنوان یک عامل تخفیف دهنده مد نظر قاضی قرار گیرد.

میزان همکاری با مراجع قضایی

همکاری متهم با ضابطین قضایی و بازپرس در مراحل تحقیقات و اعتراف صریح به حقیقت (در صورت وقوع جرم)، می تواند از عوامل مؤثر در تخفیف مجازات باشد. این همکاری نشان دهنده پشیمانی و تمایل به اصلاح است که قاضی می تواند آن را در نظر بگیرد.

شروط دفاع مشروع

همان طور که پیشتر توضیح داده شد، احراز شرایط دفاع مشروع (ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی) می تواند منجر به معافیت کامل از مجازات استفاده از اسپری فلفل شود. حتی اگر تمامی شروط دقیقاً احراز نشود اما فرد در شرایطی قرار داشته که معقولاً احساس خطر کرده است، ممکن است قاضی با استناد به آن، مجازات را تخفیف دهد.

تفاوت مجازات برای زنان و مردان

در قانون مجازات ایران، هیچ تفاوتی در مجازات حمل و استفاده غیرمجاز از اسپری فلفل و شوکر بین زنان و مردان وجود ندارد و تمامی افراد مشمول مقررات یکسان هستند. با این حال، در موارد خاصی که زنان برای دفاع از خود (به ویژه در شرایط اضطراری یا تهدیدات جنسیتی) از این ابزارها استفاده می کنند، قاضی ممکن است با توجه به شرایط خاص و آسیب پذیری بیشتر زنان در برخی موقعیت ها، از عوامل تخفیف دهنده استفاده کرده و مجازات را تخفیف دهد. این تخفیف بر مبنای اصل «عدالت کیفری» و نه تفاوت جنسیتی در قانون صورت می گیرد.

در نهایت، تمامی این عوامل به صورت مجموعی و با توجه به اوضاع و احوال خاص هر پرونده، توسط مقام قضایی مورد بررسی قرار گرفته و در تعیین حکم نهایی مؤثر خواهند بود. بنابراین، هر پرونده دارای جزئیات منحصر به فرد خود است و نمی توان یک حکم واحد را به تمامی موارد تعمیم داد.

نتیجه گیری و توصیه نهایی

همان طور که در این مقاله به تفصیل بررسی شد، حمل، نگهداری، خرید و فروش، و به ویژه استفاده از اسپری فلفل و شوکر در ایران بدون مجوز قانونی، جرم محسوب می شود و دارای مجازات های مشخصی اعم از حبس و جریمه نقدی است. این ابزارها، برخلاف تصور رایج، جزو «اقلام و مواد تحت کنترل» دسته بندی شده اند و قوانین مربوط به قاچاق اسلحه و مهمات بر آن ها حاکم است. مرجع صالح برای صدور مجوز، نیروی انتظامی و شورای امنیت کشور است که عمدتاً برای مشاغل و گروه های خاص این مجوز را صادر می کنند و افراد عادی امکان دریافت آن را ندارند.

مجازات های مربوط به حمل و نگهداری اسپری فلفل (۶ ماه تا ۲ سال حبس) و شوکر (۹۱ روز تا ۶ ماه حبس) در ماده ۱۲ قانون مربوطه، و مجازات های سنگین تر ساخت و مونتاژ آن ها در ماده ۱۱ همان قانون تعیین شده است. نکته حائز اهمیت این است که استفاده از این ابزارها، حتی اگر حمل آن ها بدون مجوز باشد، عواقب جدی تری دارد و در صورت ورود آسیب به دیگری، علاوه بر مجازات حبس، مستلزم پرداخت دیه نیز خواهد بود. میزان دیه نیز بر اساس نوع و شدت آسیب وارده و مطابق گزارش پزشکی قانونی و نرخ دیه سالانه تعیین می شود.

مفهوم دفاع مشروع، تنها استثنایی است که می تواند فرد را از مجازات ناشی از «استفاده» از این ابزارها معاف کند، مشروط بر آنکه تمامی شرایط قانونی دفاع مشروع (تهاجم قریب الوقوع، ضرورت دفاع، تناسب دفاع) به صورت کامل در دادگاه احراز شود. اما حتی در این صورت، حمل بدون مجوز همچنان جرم است. مرجع صالح برای رسیدگی به این جرایم، به موجب رأی وحدت رویه دیوان عالی کشور، دادگاه کیفری ۲ (دادگاه عمومی) است.

در مواجهه با چنین پرونده هایی، چه به عنوان قربانی و چه به عنوان متهم، آگاهی دقیق از قوانین و مراحل حقوقی اهمیت بالایی دارد. جمع آوری فوری مدارک، مراجعه به مراکز درمانی و پزشکی قانونی، و ثبت شکواییه صحیح، گام های اساسی برای قربانیان است. همچنین، عواملی نظیر نوع و قدرت اسپری، هدف از حمل یا استفاده، محل وقوع جرم، سابقه کیفری فرد، و میزان همکاری با مراجع قضایی، همگی در تعیین و تخفیف مجازات مؤثر خواهند بود.

با توجه به تمامی موارد ذکر شده، توصیه اکید می شود که هر فردی در صورت مواجهه با هر یک از جنبه های حقوقی مربوط به حمل یا استفاده از اسپری فلفل و شوکر، از هرگونه اقدام خودسرانه پرهیز کرده و در اسرع وقت با وکلای متخصص کیفری مشورت نماید. اخذ مشاوره حقوقی، تضمین کننده بهترین دفاع از حقوق و منافع شما در پیچ و خم های فرآیند قضایی خواهد بود و می تواند از بروز مشکلات و عواقب ناخواسته جلوگیری کند.