آموزش و پرورش «باغ گیلاس» دارد!/ ناگفته‌هایی از باغ منظریه تا روایت سند بزرگترین اردوگاه دانش‌آموزی

خبرگزاری فارس :

 

خبرگزاری فارس ـ گروه تعلیم و تربیت: حدود 3.5 سال پیش بود که حمیدرضا حاجی‌بابایی رئیس فراکسیون فرهنگیان مجلس در نامه‌ای به رئیس‌جمور وقت کشور نسبت به فروش بزرگترین مرکز فرهنگی آموزش و پرورش، گلایه کرد. در نامه آمده بود: «بر اساس اخبار واصله مطلع شدیم، آموزش و پرورش اردوگاه شهید با هنر تهران را به ثمن بخس(یک سوم قیمت) در قالب اجاره به شرط تملیک در اسفندماه 1395، به فروش رسانده‌اند».

این نامه باعث شد که اردوگاه شهید باهنر تهران سر زبان بیفتد و در رسانه‌ها به آن بپردازند؛ همان موقع وزارت آموزش و پرورش اعلام کرد که این اردوگاه در ضمانت بانک است و با پرداخت اقساط، از ضمانت بانک در می‌آید و البته مسیر فراز و نشیبی را طی کرد تا سند این اردوگاه به آموزش و پرورش بازگشت. سوم خرداد ۱۴۰۰ رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس گفت: «اردوگاه شهید باهنر رهن بانک بود ولی سند آن را دو هفته پیش گرفتند».

این اردوگاه بزرگ و سرسبز به مانند یک شهر خوش آب و هوا در دل پایتخت قرار دارد؛ در گرمای سرسام‌آور تابستان، در سایه‌سار درختان تنومند و قدکشیده اردوگاه می‌توان لذت زندگی را واقعاً احساس کرد؛ گفته می‌شود مساحت اردوگاه شهید باهنر حدوداً به ۲۰۷ هکتار می‌رسد البته مساحت اعیان آن حدوداً ۵۰ هزار متر مربع، مساحت فضای سبز ۱۷۵ هکتار و متراژ خیابان‌ها و راه‌ها نیز ۱۳ کیلومتر است.

اردوگاه شهید باهنر با ۲۰ هزار اصله درخت، یکی از خوش آب و هواترین اردوگاه‌های دانش‌آموزی کشور است که امکانات متعددی نظیر سالن چند منظوره پوریای ولی با کاربری فوتسال، والیبال، بسکتبال، بدمینتون و اسکیت، سالن بدنسازی، سالن ورزش‌های رزمی تختی، زمین‌های تنیس، پیست دوچرخه سواری، استخر، انواع سالن‌های جلسات و همایش‌ها، سالن‌های غذاخوری و… دارد.  دانش‌آموزان زیادی هستند که از این اردوگاه خاطره دارند؛ خاطره یک اردوی دانش‌آموزی در اردوگاهی سرسبز، وسیع و زیبا؛ البته شرایط کرونایی کشور باعث شده است که اردوگاه شهید باهنر نیز مانند سایر اردوگاه‌ها و مدارس نتواند این روزها، محصلان پرانرژی و دوست داشتنی را در آغوش بگیرد و میزبان‌شان باشد.

در گفت‌وگو با علی فرهادی مدیر پیشین اردوگاه شهید باهنر تهران درباره این اردوگاه، ویژگی‌هایش، امکانات و سند آن به گفت‌وگو نشستیم. چرا که سند آن در زمان وی اخذ شده است.

** از عمارت حسام‌السلطنه تا باغ منظریه

* از تاریخچه اردوگاه شهید باهنر تهران بگویید، این اردوگاه چگونه متولد شد؟

اردوگاه شهید باهنر تهران در سال ۱۲۴۰ جنگل و جزو منابع طبیعی بود؛ یک جنگل ناموزون در دامنه کوه قرار داشته و روستاهایی مانند نیاوران، دارآباد و حصار بوعلی در اطراف آن وجود داشت. در سال ۱۲۶۱، حسام‌السلطنه که از امرای نظامی بود، یک بنای ییلاقی زیبایی در اینجا احداث کرد که آن بنا هم اکنون وجود دارد و نامش «عمارت» است؛ این بنا به سبک قاجاریه و با معماری اسلامی است. در آن زمان که مدیر اردوگاه شهید باهنر بودم، با وزرای وقت آموزش و پرورش هماهنگ کردم که تا مهمانان خارجی‌شان را به این عمارت بیاورند.

بعدها کامران میرزا، عمارت مذکور را تکمیل کرد؛ چندی بعد محمدعلی شاه هم کل قریه منظریه را به مبلغ ۲۵۰۰۰ تومان خریداری کرد؛ باغ منظریه در سال ۱۳۱۴ به منظور کمک به وزارت فرهنگ آن موقع برای فعالیت‌های دانش‌آموزی اختصاص یافت و در آن سال به ساخت اماکن و ابنیه خاص، سالن برای اردوهای دانش‌آموزی، استخر و اردوگاه کوهستانی کلکچال اقدام شد. بعد از آن در سال ۱۳۶۴ باغ منظریه به معاونت پرورشی وزارت آموزش و پرورش واگذار می‌شود و نام آن به «اردوگاه شهید باهنر» تغییر یافت.

* درباره اردوگاه کوهستانی کلکچال هم توضیح دهید، چقدر با اردوگاه شهید باهنر فاصله دارد و دارای چه ویژگی‌هایی است؟

از پارک جمشیدیه حدود یک ساعت و نیم باید کوهنوردی کنید تا به منطقه کلکچال برسد؛ کلک ظاهرا یک گیاه شبیه گلپر است و کلکچال منطقه تقریبا مسطحی نزدیک به قله کوه بود. 

در کلکچال، برجی 9 طبقه است که دور تا دور آن، از سنگ‌های مکعبی با اندازه‌های یکسان از شهرهای مختلف است و روی سردرِ آن مزین به نام شهدای دانش‌آموز است

اردوگاه کوهستانی کلکچال در دامنه کوه کلکچال و در ارتفاع ۲۷۵۰ متری با دریا، به وسعت ۱۵ هکتار بعد از تپه سرخی که در حال حاضر، آن را به اسم تپه نورالشهدا می‌شناسیم، قرار دارد. در این اردوگاه، خوابگاهی با ظرفیت تقریبا ۴۰۰ تا ۴۵۰ نفر وجود دارد.

در کلکچال، برجی 9 طبقه است که دور تا دور آن، از سنگ‌های مکعبی با اندازه‌های یکسان از شهرهای مختلف است و روی سردرِ آن مزین به نام شهدای دانش‌آموز است.

در سمت جنوب غرب اردوگاه کلکچال، آموزش و پرورش یک باغ سنددار به نام «تک‌باغ» دارد که 12 هکتار بوده و پر از درخت گیلاس است و تعدادی هم درخت گردو دارد.

** سند اردوگاه شهید باهنر تهران در دولت نهم اخذ شد

* پس آموزش و پرورش باغ گیلاس دارد؟

بله، در زمانی که بنده مدیر اردوگاه شهید باهنر بودم، گیلاس را روی درخت می‌فروختیم. این باغ را سالانه به بهره‌بردار برای نگهداری می‌دهند.

* وضعیت سند اردوگاه باهنر هم چند سال پیش حاشیه‌ساز شد؟

بله؛ اردوگاه شهید باهنر 200 هکتار وسعت دارد که سند آن در دولت نهم اخذ شد. بعدا با همان سند در دولت یازدهم وام گرفتند که یک مدت نتوانستند، اقساط را بدهند که بعدا حل شد.

* فضای داخلی اردوگاه چگونه هست و چند تا درب دارد؟

تا سال 1385، چهار ورودی داشت که دو درب در جنوب اردوگاه روبروی خیابان منظریه یک و دو باز می‌شد؛ یک درب غربی بود که روبروی ورودی اول پارک جمشیدیه بود و یک درب در ضلع شمال غربی داشت.

12 زمین تنیس حرفه‌ای در شرق اردوگاه وجود دارد که ورزشکاران با خودرو از درب جنوبی و غربی وارد اردوگاه می‌شدند و به این زمین‌ها تردد داشتند. آن زمان احساس می‌کردم اردوگاه ناامن شده است و این استرس را داشتم که مبادا دانش‌آموزان با این خودرو برخورد کنند و همین شد که یک درب شرقی از سمت میدان بنایی ایجاد کردیم و به آن درب تنیس می‌گویند چون به زمین‌های تنیس باز می‌شود.

**اردوگاه شهید باهنر از آب تهران هیچ استفاده‌ای نمی‌کند

* آب اردوگاهی با این وسعت چگونه تأمین می‌شود؟

در اردوگاه شهید باهنر، یک استخر روباز تابستانی وجود دارد که تابستان‌ها فعال است و غیر از آن دو استخر با کاربری کشاورزی، دو قنات و چند حلقه چاه وجود دارد.

اردوگاه شهید باهنر از نظر محیط زیست خیلی اهمیت دارد زیرا 200 هکتار فضاست که تقریبا به جز خیابان‌ها و دسترسی‌ها، همه آن مشجر است و یکی از ریه‌های طبیعی شمال تهران محسوب می‌شود

آب شرب اردوگاه شهید باهنر وصل به آب شهری نیست و عملا اردوگاه شهید باهنر از آب تهران هیچ استفاده‌ای نمی‌کند. یک قنات دارد که حلقه‌های آن از بالای پارک جمشیدیه و دامنه کوه شروع می‌شود و مظهر آن در اردوگاه شهید باهنر خارج می‌شود. یک استخر سرپوشیده دارد که در زمین حفر شده است و به صورت فشار ثقلی یعنی اختلاف ارتفاع، آب شرب کل ساختمان‌های اردوگاه را تأمین می‌کند.

* درباره بخش‌های مختلف اردوگاه توضیح دهید؟

یک خوابگاه در شمال شرقی، دو خوابگاه اصلی در مرکز، یک مجموعه مهمانسرا و سوئیت برای استفاده‌های سمینارها و گردهمایی‌ها و اردوها در بخش‌های مختلف پراکنده است. 

اردوگاه شهید باهنر از نظر محیط زیست خیلی اهمیت دارد زیرا 200 هکتار فضاست که تقریبا به جز خیابان‌ها و دسترسی‌ها، همه آن مشجر است و یکی از ریه‌های طبیعی شمال تهران محسوب می‌شود. در دامنه کوه که منتهی به اردوگاه شهید باهنر هست نیز درختکاری شده است.

** درآمد اردوگاه شهید باهنر

* ظرفیت اردوگاه چقدر است؟

از نظر اردویی، این اردوگاه ظرفیت بالایی دارد و همزمان می‌توان 3 الی 4 هزار دانش‌آموز فعالیت اردویی داشته باشند. همچنین هزار تا هزار و چهارصد نفر در فضای غیراردویی یعنی خوابگاه‌ها می‌توانند اسکان یابند. اخیرا هم هتلی در اردوگاه ایجاد شده است.

ناگفته نماند که در اردوگاه، بخش اردویی دختران هم وجود دارد که محرم‌سازی شده و تمام پرسنل آن نیز از بانوان هستند.

* اردو گاهی با حوادثی هم همراه است؛ در این مدت شاهد حوادث خاصی هم بودید؟

بنده از 28 فروردین 1385 تا 8 مهر 1388 در اردوگاه شهید باهنر، مدیر بودم و بعد از آن، مدیرکل دفتر وزارتی شدم و یکی از افتخاراتی که خدا نصیب بنده کرد این بود که در مدتی که در این اردوگاه بودم، هیچ حادثه ناگوار و اتفاق بدی برای اردوهای دانش‌آموزان و دانش‌آموزان پیش نیامد و این در شرایطی بود که اردوهای زیادی داشتیم. 

* درآمد اردوگاه در سال‌هایی که شما بودید، چقدر بود؟

زمانی که مدیر اردوگاه شهید باهنر بودم، این اردوگاه برای سازمان دانش‌آموزی بود و معاونت پرورشی هنوز احیا نشده بود. در آن زمان، «خودگردان هزینه» بودیم و باید از فعالیت‌های اردویی و غیراردویی درآمد کسب می‌کردیم. البته معمولا اینگونه بود که از فعالیت‌های غیراردویی درآمد کسب می‌کردیم و در فعالیت‌های اردویی، نگاه درآمدی نداشتیم.

سند اردوگاه به نام آموزش و پرورش است اما یک سری متصرف دارد. زمانی که بنده، مدیر آنجا بودم، تعدادی از تصرف‌ها، رفع تصرف شد

در سال 1384، درآمد این اردوگاه 650 میلیون تومان بود. و در پایان سال 85، درآمد ما به یک میلیارد و 800 میلیون تومان رسید. علتش هم این بود که با دانشگاه‌ها وارد مذاکره شدیم و به آنها پیشنهاد دادیم که آغاز سال تحصیلی‌شان را در اردوگاه شهید باهنر برگزار کنند. خیلی از دانشگاه‌ها مثل دانشگاه شریف، دانشگاه خواجه نصیر، دانشگاه پیام نور و… استقبال کردند.

نکته جالب توجه این بود که مراسم آغاز سال دانشگاه‌ها زمانی بود که تازه سال تحصیلی آغاز شده بود و هنوز اردوهای دانش‌آموزی شروع نشده بود و اردوها کم بود.

** سند اردوگاه شهید باهنر به نام آموزش و پرورش است

* اردوگاه چقدر پرسنل داشت؟

جمعا با نیروهای شرکتی و رسمی، 150 نفر نیرو داشتیم و البته بسته به فصل تا 120 نفر هم می‌آمد. چون اردوگاه نیاز به نگهداری داشت.

* قیمت اردوگاه شهید باهنر چقدر است؟

مسلما این اردوگاه با توجه به موقعیت مکانی، وسعت و قدمت، ارزش بالایی دارد.  اما واقعیت این است که قیمت آن از نظر مادی و معنوی، قابل ارزیابی نیست.

*در حال حاضر از وضعیت سند اردوگاه خبر دارید؟

سند اردوگاه به نام آموزش و پرورش است اما یک سری متصرف دارد. زمانی که بنده، مدیر آنجا بودم، تعدادی از تصرف‌ها، رفع تصرف شد. قبل از بنده و در حینی که بنده آنجا بودم، یک گلخانه وجود داشت که بخش خصوصی قبل از انقلاب، آن را تصرف کرده بود که 7 هزار متر و برِ خیابان منظریه بود که آزاد شد.

یک بخش تصرفی در ضلع شمالی دارد که آن زمان حکم دادگاه گرفتیم. در داخل اردوگاه است و از درب اردوگاه وارد می‌شوند. دو زمین جمعا حدود 20 هزار متر است که بر اساس حکم دادگاه، به آموزش و پرورش تعلق دارد ولی هنوز آزاد نشده است. در ضلع جنوبی هم یک مورد منزل تصرفی بود که رفع تصرف شد اما در ضلع شمال شرقی هنوز متصرفینی دارد.

به گزارش فارس، اردوگاه شهید باهنر تهران، منطقه‌ای ارزشمند برای آموزش و پرورش است که نیازمند توجه بوده تا این اثر ارزشمند به خوبی حفاظت شده و بخش‌های تصرف شده آن نیز به آموزش و پرورش باز گردد.


آموزش و پرورش «باغ گیلاس» دارد!/ ناگفته‌هایی از باغ منظریه تا روایت سند بزرگترین اردوگاه دانش‌آموزی